Skład Apostolski – tekst modlitwy Wierzę w Boga i znaczenie Credo

Wierzę w Boga,
Ojca wszechmogącego,
Stworzyciela nieba i ziemi.
I w Jezusa Chrystusa,
Syna Jego jedynego, Pana naszego,
który się począł z Ducha Świętego;
narodził się z Maryi Panny.
Umęczon pod Ponckim Piłatem,
ukrzyżowan, umarł i pogrzebion;
zstąpił do piekieł.
Trzeciego dnia zmartwychwstał.
Wstąpił na niebiosa,
siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego.
Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
Wierzę w Ducha Świętego;
święty Kościół powszechny,
świętych obcowanie;
grzechów odpuszczenie;
ciała zmartwychwstanie;
żywot wieczny. Amen.

Skład Apostolski znamy często od dzieciństwa jako modlitwę Wierzę w Boga. Odmawiamy go przy różańcu, uczymy się przed Pierwszą Komunią Świętą i wracamy do niego podczas liturgii. Słowa mogą jednak płynąć z pamięci szybciej, niż zdążymy pomyśleć, co właśnie wyznajemy.

Credo nie jest luźnym zbiorem religijnych zdań. Prowadzi od Boga Ojca i stworzenia świata, przez ziemskie życie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa, aż do Ducha Świętego, Kościoła oraz życia wiecznego. W kilku zdaniach opowiada historię zbawienia i przypomina, na Kim opiera się chrześcijańska nadzieja.

Słowo Credo znaczy po łacinie „wierzę”. Kiedy wypowiadamy Skład Apostolski, nie recytujemy jedynie tego, co uznaje Kościół. Mówimy osobiście: to jest także moja wiara.

Czy Skład Apostolski jest modlitwą?

Tak. Skład Apostolski jest wyznaniem wiary, które może być odmawiane jako modlitwa. Nie ma formy prośby ani dziękczynienia. Wypowiadamy w nim wobec Boga i wspólnoty Kościoła prawdy, które przyjmujemy, oraz powierzamy im własne życie.

Najdokładniej można więc powiedzieć, że Wierzę w Boga jest modlitewnym aktem wiary. Rozum i wola odpowiadają na Objawienie, ale wyznanie nie kończy się na wiedzy. Prowadzi do zaufania Bogu, który stworzył, zbawia i daje życie wieczne.

Jaki charakter ma modlitwa Wierzę w Boga?

Skład Apostolski jest tradycyjnym, trynitarnym i chrzcielnym wyznaniem wiary. Jego trzy główne części odnoszą się do Ojca, Syna i Ducha Świętego. W tej samej wierze przyjmujemy także prawdę o Kościele, przebaczeniu grzechów, zmartwychwstaniu ciała i życiu wiecznym.

Nie jest to jeden cytat z Biblii ani tekst pochodzący z prywatnego objawienia. Każdy artykuł Credo wyrasta z Pisma Świętego i apostolskiego przepowiadania, natomiast sama formuła dojrzewała w życiu starożytnego Kościoła. Ma również miejsce w liturgii, choć podczas Mszy Świętej częściej słyszymy dłuższy Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański.

Skąd pochodzi Skład Apostolski?

Symbol Apostolski jest starożytnym wyznaniem chrzcielnym Kościoła rzymskiego. Nazwano go apostolskim, ponieważ wiernie streszcza wiarę przekazaną przez Apostołów. Katechizm określa go nawet jako najstarszy katechizm rzymski.

Nazwa nie oznacza, że zachowany tekst został ułożony słowo po słowie przez Dwunastu ani że każdy Apostoł dopisał do niego jedno zdanie. Takie wyjaśnienie należy do późniejszej tradycji. Credo powstawało stopniowo na podstawie reguły wiary i formuł używanych przy chrzcie. Jego rdzeń sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa, a dzisiejsze rozwinięte brzmienie utrwaliło się później w Kościele zachodnim.

Słowo symbol miało dawniej sens znaku rozpoznawczego. W tym znaczeniu Credo pozwala rozpoznać wspólną wiarę Kościoła. Nie jest hasłem wymyślonym przez pojedynczego autora, lecz formułą przyjmowaną, strzeżoną i przekazywaną w chrześcijańskiej wspólnocie.

Co oznacza Credo?

Łacińskie credo tłumaczymy jako „wierzę”. W języku chrześcijańskim nie oznacza ono tylko przekonania, że Bóg istnieje. Wiara jest odpowiedzią na Boga, który się objawił. Obejmuje przyjęcie prawdy, zawierzenie Jemu i zgodę, by ta relacja kształtowała nasze życie.

Credo wypowiadamy w liczbie pojedynczej, nawet gdy modli się całe zgromadzenie. Każdy wyznaje wiarę osobiście, lecz nie tworzy jej samodzielnie. Mówi słowami Kościoła i razem z Kościołem. Dobrze widać tu oba wymiary wiary: osobistą odpowiedź oraz wspólne wyznanie.

Co znaczą słowa Składu Apostolskiego?

Skład Apostolski wyraża wiarę w jednego Boga w trzech Osobach: Ojca, Syna i Ducha Świętego. Wyznajemy Boga jako Stwórcę, Jezusa Chrystusa jako prawdziwego Syna Bożego, który stał się człowiekiem, umarł i zmartwychwstał, oraz Ducha Świętego działającego w Kościele. Końcowe artykuły mówią o przebaczeniu grzechów, zmartwychwstaniu ciała i życiu wiecznym. Całe Credo prowadzi od początku stworzenia do ostatecznego spełnienia zbawienia.

„Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi”

Pierwsze słowa wskazują na Boga jako Ojca i Stwórcę. Nie jesteśmy dziełem przypadku ani istotami porzuconymi w obojętnym świecie. Wszystko, co istnieje, otrzymało istnienie od Boga i pozostaje zależne od Jego mocy.

Ojcostwo Boga nie jest jedynie obrazowym porównaniem. Jezus objawia Ojca i wprowadza swoich uczniów w relację dzieci Bożych. Wszechmoc nie oznacza kapryśnej siły. Jest mocą Boga dobrego, wiernego i zdolnego doprowadzić swój zamysł zbawienia do końca. Więcej o jedności Ojca, Syna i Ducha Świętego wyjaśnia artykuł Trójca Święta – jeden Bóg w trzech Osobach.

„I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego”

Credo przechodzi od Ojca do Jezusa Chrystusa. Imię Jezus odnosi się do konkretnej osoby, która żyła w historii. Tytuł Chrystus oznacza Mesjasza, czyli Namaszczonego, a wyznanie Pan nasz wskazuje na Jego Boską godność i władzę.

Jezus nie jest jednym z wielu nauczycieli religijnych ani stworzeniem stojącym pomiędzy Bogiem a ludźmi. Jest jedynym Synem Ojca, prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem. Tę prawdę szerzej omawia tekst Jezus – prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek.

„Począł się z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny”

Syn Boży naprawdę wszedł w ludzką historię. Wcielenie nie było pozorem. Jezus przyjął ludzką naturę, narodził się z Maryi i żył pośród ludzi. Poczęcie z Ducha Świętego mówi o Bożym działaniu, a dziewicze macierzyństwo Maryi pozostaje znakiem bezinteresownej łaski.

Maryja nie jest źródłem Boskiej natury Jezusa. Jest Jego prawdziwą Matką, ponieważ Ten, którego poczęła i urodziła jako człowieka, jest odwiecznym Synem Bożym. Credo chroni w ten sposób jednocześnie prawdę o Bóstwie Chrystusa i realności Jego człowieczeństwa.

„Umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion”

Archaiczne słowo umęczon znaczy, że Jezus cierpiał. Wzmianka o Poncjuszu Piłacie osadza mękę w historii. Chrześcijaństwo nie opiera się na micie dziejącym się poza czasem, lecz na wydarzeniach związanych z konkretnym miejscem i władzą rzymskiego namiestnika.

Jezus rzeczywiście został ukrzyżowany, umarł i został złożony do grobu. Kościół nie ukrywa skandalu krzyża ani nie zamienia śmierci Chrystusa w sam symbol. Syn Boży dobrowolnie oddał życie dla naszego zbawienia, pozostając bez grzechu.

„Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał”

Słowo piekieł nie oznacza tutaj piekła potępionych. Chodzi o krainę zmarłych, do której Chrystus zstąpił po śmierci. Jezus naprawdę umarł i dotarł ze zwycięstwem zbawienia do tych, którzy oczekiwali Odkupiciela.

Trzeciego dnia zmartwychwstał. Nie chodzi o powrót do dawnego życia, po którym trzeba byłoby ponownie umrzeć. Zmartwychwstanie Chrystusa jest realnym zwycięstwem nad śmiercią i początkiem nowego stworzenia. Na nim opiera się chrześcijańska nadzieja własnego zmartwychwstania.

„Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Ojca”

Wniebowstąpienie oznacza wejście uwielbionego człowieczeństwa Jezusa do chwały Ojca. Słowa o zasiadaniu po prawicy nie opisują miejsca obok materialnego tronu. Wyrażają królewską władzę Chrystusa oraz Jego udział w chwale Ojca.

Jezus nie przestał być obecny w swoim Kościele. Działa przez Ducha Świętego, Słowo i sakramenty. Jego panowanie nie jest jednak jeszcze w pełni widoczne w świecie, dlatego Kościół czeka na powtórne przyjście Pana.

„Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych”

Historia ma cel i nie rozpływa się w nieskończonym powtarzaniu. Chrystus powróci w chwale i objawi prawdę o każdym życiu. Sąd należy do Jezusa, który zna prawdę, ludzką odpowiedzialność i całe miłosierdzie Boga.

Wyznanie sądu nie ma służyć do straszenia ani do wyznaczania dat końca świata. Przypomina, że dobro i zło nie są obojętne, a nasze decyzje mają znaczenie. Ostatnie słowo należy do Chrystusa, który umarł za grzeszników i wzywa do nawrócenia.

„Wierzę w Ducha Świętego”

Duch Święty nie jest bezosobową energią ani poetycką nazwą działania Boga. Jest trzecią Osobą Trójcy Świętej, prawdziwym Bogiem razem z Ojcem i Synem. Ożywia Kościół, uświęca, prowadzi do prawdy i uzdalnia do wyznania, że Jezus jest Panem.

Ta część Credo jest krótka, ale otwiera wszystkie kolejne artykuły. To w Duchu Świętym Kościół trwa w wierze, święci pozostają w komunii, grzesznicy otrzymują przebaczenie, a wierni oczekują zmartwychwstania. Więcej o Jego Osobie i działaniu mówi artykuł Kim jest Duch Święty i jak działa w życiu człowieka?.

„Święty Kościół powszechny, świętych obcowanie”

Kościół jest święty dzięki Chrystusowi i działaniu Ducha Świętego, choć tworzą go także ludzie grzeszni, potrzebujący nawrócenia. Słowo powszechny odpowiada znaczeniu katolicki. Kościół został posłany do wszystkich narodów i otrzymał pełnię środków zbawienia powierzonych mu przez Chrystusa.

Świętych obcowanie oznacza komunię świętych. Obejmuje więź ochrzczonych z Chrystusem, wspólnotę wiernych żyjących na ziemi, oczyszczających się po śmierci i przebywających już z Bogiem, a także udział w dobrach duchowych Kościoła. Wiara nie jest samotną wyprawą. Zostajemy włączeni w jeden Lud Boży.

„Grzechów odpuszczenie”

Przebaczenie grzechów pochodzi od Boga i zostało wysłużone przez śmierć oraz zmartwychwstanie Chrystusa. Po raz pierwszy otrzymujemy je w chrzcie. Po chrzcie Chrystus daje Kościołowi sakrament pokuty i pojednania, w którym ochrzczony może otrzymać rozgrzeszenie.

Ten artykuł nie mówi, że grzech jest nieważny. Wyznaje coś znacznie większego: żaden grzech nie przekracza Bożego miłosierdzia, jeśli grzesznik szczerze się nawraca i przyjmuje przebaczenie na drodze ustanowionej przez Chrystusa.

„Ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny”

Chrześcijańska nadzieja nie kończy się na nieśmiertelności duszy. Wierzymy w zmartwychwstanie ciała. Bóg wskrzesi zmarłych, a osoba ludzka osiągnie ostateczne spełnienie jako jedność duszy i przemienionego ciała.

Żywot wieczny to życie bez końca w komunii z Bogiem. Nie jest nieokreślonym trwaniem ani rozpłynięciem się w kosmosie. Dla zbawionych oznacza oglądanie Boga, pełnię miłości i udział w odnowionym stworzeniu. Końcowe Amen potwierdza całe wyznanie: tak, wierzę, niech tak będzie.

Jeśli chcesz przejść przez poszczególne artykuły jeszcze dokładniej, przeczytaj Skład Apostolski interpretacja – co znaczą słowa Credo?.

Skład Apostolski a Credo nicejsko-konstantynopolitańskie

Kościół posługuje się dwoma szczególnie ważnymi symbolami wiary. Skład Apostolski jest krótszy i wyrasta ze starożytnej tradycji chrzcielnej Kościoła rzymskiego. Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański jest dłuższy. Został ukształtowany przez pierwsze sobory powszechne i szerzej wyjaśnia zwłaszcza prawdę o Bóstwie Syna oraz Ducha Świętego.

Oba Credo wyrażają tę samą wiarę katolicką. Dłuższa formuła nie poprawia krótszej, a Skład Apostolski nie jest uproszczoną wersją przeznaczoną wyłącznie dla dzieci. Różnią się historią, rozbudowaniem i zastosowaniem, lecz pozostają zgodne w tym, co wyznają.

Podczas Mszy Świętej zasadniczo używa się Symbolu Nicejsko-Konstantynopolitańskiego. Mszał pozwala zastąpić go Składem Apostolskim, zwłaszcza w Wielkim Poście i Okresie Wielkanocnym. Krótsze Credo mocno przypomina wtedy o chrzcie, zanurzeniu w śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa.

Kiedy odmawia się Skład Apostolski?

Wierzę w Boga jest obecne w modlitwie prywatnej, katechezie i liturgii. Najczęściej spotykamy je:

  • na początku różańca;
  • podczas przygotowania do chrztu oraz w pytaniach chrzcielnego wyznania wiary;
  • przy odnowieniu przyrzeczeń chrzcielnych;
  • podczas Mszy Świętej, gdy używa się Symbolu Apostolskiego;
  • w pacierzu i modlitwie rodzinnej;
  • podczas katechezy przygotowującej do sakramentów.

Nie wszystkie te sytuacje mają tę samą formę. Przy chrzcie wiara bywa wyznawana przez odpowiedzi na pytania, natomiast w różańcu lub pacierzu odmawia się cały tekst. W każdym przypadku chodzi o tę samą odpowiedź na Boga, który objawia się jako Ojciec, Syn i Duch Święty.

Jak świadomie odmawiać Wierzę w Boga?

Pełne zrozumienie wszystkich prawd Credo wymaga czasu. Nie trzeba jednak przed każdą modlitwą odbywać lekcji teologii. Na początku wystarczy zwolnić i zauważyć, przy których słowach uwaga zatrzymuje się sama.

Jednego dnia może to być Boże ojcostwo, innego zmartwychwstanie albo odpuszczenie grzechów. Można przez chwilę pomyśleć, co dana prawda zmienia w obecnej sytuacji. Gdy przeżywamy lęk przed przyszłością, szczególnie brzmi obietnica życia wiecznego. Gdy wracamy po grzechu, mocniej słyszymy wyznanie przebaczenia.

Rozproszenie nie unieważnia modlitwy. Po zauważeniu, że wypowiadamy słowa bez uwagi, można spokojnie wrócić do bieżącego zdania. Credo nie jest egzaminem ze skupienia. Jest powrotem do wiary Kościoła, także wtedy, gdy nasze emocje są słabe albo pełne niepokoju.

Najczęstsze pytania o Skład Apostolski

Krótka formuła Credo zawiera wiele prawd wiary i kilka dawnych sformułowań. Najwięcej pytań dotyczy jej pochodzenia, różnicy między dwoma wyznaniami wiary oraz słów, które dziś rozumiemy inaczej niż pierwsi chrześcijanie.

Czy cały Skład Apostolski znajduje się w Biblii?

Nie. Skład Apostolski nie jest dosłownym cytatem z jednego miejsca Pisma Świętego. Jest zwięzłą syntezą prawd obecnych w Biblii i przekazanych przez Apostołów, ukształtowaną jako wyznanie wiary starożytnego Kościoła.

Czy Skład Apostolski napisali Apostołowie?

Nie posiadamy świadectwa, że Dwunastu ułożyło wspólnie zachowany tekst albo że każdy Apostoł dopisał jeden artykuł. Nazwa wskazuje na apostolską treść, ponieważ Credo wiernie streszcza wiarę głoszoną przez Apostołów.

Co znaczy, że Jezus zstąpił do piekieł?

W tym zdaniu piekła oznaczają krainę zmarłych, a nie stan wiecznego potępienia. Chrystus naprawdę umarł i zstąpił do zmarłych jako Zbawiciel. Nie został potępiony ani oddzielony od Ojca.

Dlaczego mówimy o świętym Kościele, skoro należą do niego grzesznicy?

Świętość Kościoła pochodzi od Chrystusa, który go umiłował, oraz od Ducha Świętego, który w nim działa. Grzechy jego członków są realne i wymagają nawrócenia, lecz nie unieważniają darów Chrystusa: Ewangelii, sakramentów i powołania do świętości.

Czy podczas każdej Mszy odmawia się Skład Apostolski?

Nie. Wyznanie wiary odmawia się w niedziele i uroczystości, a może być także przewidziane przy szczególnie uroczystych celebracjach. Zwykle jest to Symbol Nicejsko-Konstantynopolitański. Składu Apostolskiego można użyć zamiast niego, zwłaszcza w Wielkim Poście i Okresie Wielkanocnym.

Czy Skład Apostolski trzeba odmawiać codziennie?

Nie istnieje ogólny nakaz codziennego odmawiania tej modlitwy przez każdego katolika. Wierzę w Boga dobrze pasuje jednak do pacierza, ponieważ przypomina fundamenty wiary i odnawia osobistą odpowiedź daną Bogu.

Czy „ciała zmartwychwstanie” oznacza powrót do obecnego życia?

Nie. Zmartwychwstanie nie będzie zwykłym ożywieniem ciała i powrotem do ziemskiej codzienności. Bóg wskrzesi nas do życia przemienionego. W jaki sposób się to dokona, przekracza nasze wyobrażenia, lecz Kościół jasno wyznaje, że zmartwychwstanie dotyczy całej osoby, a nie tylko dalszego istnienia duszy.

Wiara wypowiadana własnym głosem

Skład Apostolski można znać na pamięć, a jednak wciąż odkrywać go na nowo. Każde zdanie prowadzi do jednej części historii zbawienia. Bóg stwarza, Syn przychodzi, umiera i zmartwychwstaje, Duch Święty ożywia Kościół, grzechy mogą zostać przebaczone, a śmierć nie zamyka ludzkiego życia.

Gdy mówimy Wierzę, dołączamy własny głos do wiary przekazywanej od pierwszych pokoleń chrześcijan. Nie musimy rozumieć wszystkiego z taką samą łatwością ani odczuwać zawsze tej samej pewności. Credo przypomina, Komu zaufaliśmy i do jakiej nadziei zostaliśmy wezwani.

Podstawa biblijna i doktrynalna: Mt 28,19; 1 Kor 15,3-5; Ef 4,4-6; KKK 185-197, 631-635 i 988-1065; Mszał Rzymski, Obrzędy Mszy Świętej, nr 19.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *