Maria Magdalena pojawia się w Ewangeliach w najważniejszych chwilach: idzie za Jezusem, jest blisko podczas Jego śmierci, widzi miejsce złożenia ciała, a potem przychodzi do pustego grobu. Nie należy do grona Dwunastu, ale bez wątpienia jest uczennicą Jezusa i jedną z najważniejszych kobiet Nowego Testamentu.
Spis treści
Jej historia bywała przez wieki przesłaniana przez domysły. Tymczasem tekst biblijny mówi o niej wystarczająco dużo, by zobaczyć drogę od uwolnienia do wiernego uczniostwa, a następnie do misji. To właśnie jej Zmartwychwstały powierza wiadomość, która zmieni świat.
Kim była Maria Magdalena według Ewangelii?
Maria Magdalena była uczennicą Jezusa, którą wcześniej uwolnił On od siedmiu złych duchów. Towarzyszyła Mu podczas działalności w Galilei, wspierała Jego misję, była świadkinią ukrzyżowania i pogrzebu, a w poranek wielkanocny spotkała Zmartwychwstałego.
Przydomek Magdalena najprawdopodobniej wskazuje na jej związek z Magdalą, miejscowością położoną nad Jeziorem Galilejskim. Pozwalał też odróżnić ją od innych kobiet noszących bardzo popularne wówczas imię Maria.
Ewangelia według św. Łukasza przedstawia ją w grupie kobiet, które zostały uzdrowione i uwolnione od złych duchów. Maria jest wymieniona jako pierwsza. Łukasz dodaje, że kobiety towarzyszyły Jezusowi i Dwunastu oraz wspierały ich ze swego mienia. Nie były więc przypadkowymi obserwatorkami. Należały do grona uczniów, słuchały nauczania Jezusa i realnie uczestniczyły w Jego misji.
Co oznacza, że Jezus wyrzucił z niej siedem złych duchów?
Łukasz podaje ten fakt, ale nie opisuje wcześniejszego życia Marii ani natury jej cierpienia. Liczba siedem może w języku biblijnym wyrażać pełnię, dlatego zapis wskazuje na głębokie zniewolenie, z którego Jezus ją uwolnił. Nie daje jednak podstaw, by stawiać Marii współczesną diagnozę medyczną albo dopowiadać konkretne grzechy.
Najważniejsze jest to, co następuje później. Ewangelista nie zatrzymuje Marii w przeszłości. Pokazuje ją jako kobietę uwolnioną, która odpowiada na otrzymane dobro uczniostwem i służbą. Jej tożsamości nie wyznacza już to, co ją wcześniej niszczyło, lecz więź z Jezusem.
Uczennica, która nie ograniczała się do słuchania
Towarzyszenie Jezusowi w Galilei oznaczało wejście w życie w drodze. Maria Magdalena słuchała Jego nauczania, widziała znaki i spotkania z ludźmi, a wraz z innymi kobietami pomagała utrzymać wspólnotę skupioną wokół Nauczyciela. Ewangelia nie przytacza jej wypowiedzi z tego okresu. Jej uczniostwo widać przede wszystkim w obecności i działaniu.
Nie należy przy tym zacierać różnicy między uczniami a ustanowionym przez Jezusa gronem Dwunastu. Maria Magdalena nie była jednym z Dwunastu. Ewangelie pokazują jednak, że krąg osób idących za Jezusem był szerszy, a kobiety miały w nim własne, rzeczywiste miejsce.
Ta część jej historii łatwo umyka, ponieważ najczęściej wspomina się Marię dopiero przy pustym grobie. Tymczasem wielkanocny poranek nie jest początkiem jej więzi z Chrystusem. Poprzedza go droga uczennicy, która została przy Jezusie także wtedy, gdy Jego misja przestała wyglądać jak zwycięstwo.
Maria Magdalena pod krzyżem
Ewangelie wymieniają Marię Magdalenę wśród kobiet obecnych podczas ukrzyżowania. Poszczególni ewangeliści opisują tę scenę z różnym stopniem szczegółowości, lecz jej obecność nie budzi wątpliwości. Według Ewangelii Jana stoi ona w pobliżu krzyża obok Matki Jezusa i Marii, żony Kleofasa. Mateusz i Marek wymieniają ją wśród kobiet patrzących z pewnej odległości.
Nie trzeba dopisywać Marii uczuć, których Ewangelie nie nazywają. Sam fakt pozostania blisko miejsca egzekucji mówi wystarczająco dużo. Uczennica z Galilei nie znika, gdy Jezus zostaje odrzucony, upokorzony i zabity. Nie może powstrzymać śmierci. Może jednak być obecna.
Maria obserwuje również, gdzie zostaje złożone ciało Jezusa. To ważny szczegół narracji. Kobiety, które później przychodzą do grobu, wiedzą, którego miejsca szukają. Między krzyżem, pogrzebem i odkryciem pustego grobu istnieje ciągłość świadectwa.
Od grobu i łez do spotkania ze Zmartwychwstałym
W Ewangelii Jana Maria przychodzi do grobu wczesnym rankiem, gdy jest jeszcze ciemno. Widzi odsunięty kamień, lecz nie rozumie jeszcze, co się wydarzyło. Biegnie do Szymona Piotra i umiłowanego ucznia z wiadomością, że ciało Pana zostało zabrane.
Jej pierwsza reakcja nie jest łatwowiernym zachwytem. Maria zakłada, że ktoś przeniósł ciało. Po odejściu uczniów pozostaje przy grobie i płacze. Nawet gdy widzi Jezusa, początkowo bierze Go za ogrodnika. Rozpoznaje Go dopiero wtedy, gdy zwraca się do niej po imieniu.
Ta scena ma niezwykłą siłę właśnie dlatego, że Ewangelia nie pomija dezorientacji Marii. Wiara w zmartwychwstanie nie rodzi się tu z jej oczekiwań ani z pragnienia, by historia zakończyła się dobrze. Rodzi się ze spotkania z żyjącym Chrystusem.
Jezus nie pozwala jej zatrzymać tej chwili wyłącznie dla siebie. Posyła ją do uczniów. Maria wraca więc do nich z krótkim świadectwem: „Widziałam Pana”. Nie przynosi już przypuszczenia o zaginionym ciele. Ogłasza spotkanie ze Zmartwychwstałym.
Dlaczego Maria Magdalena jest nazywana pierwszą świadkinią zmartwychwstania?
Wszystkie cztery Ewangelie umieszczają Marię Magdalenę przy pustym grobie, choć inaczej rozkładają akcenty i wymieniają różne osoby. Mateusz opisuje spotkanie Jezusa z Marią Magdaleną i drugą Marią. Marek wskazuje Marię Magdalenę jako tę, której Jezus ukazał się najpierw. Łukasz wymienia ją wśród kobiet przekazujących apostołom wiadomość o pustym grobie. Jan skupia uwagę na jej osobistym spotkaniu z Chrystusem.
Dlatego określenie pierwsza świadkini zmartwychwstania jest zgodne z biblijnym i katolickim rozumieniem jej roli. Katechizm uczy, że Maria Magdalena i święte kobiety jako pierwsze spotkały Zmartwychwstałego i stały się pierwszymi zwiastunkami Jego zmartwychwstania dla apostołów.
Różnice w szczegółach nie oznaczają, że Ewangeliści opowiadają o czterech innych wydarzeniach. Każdy z nich wybiera osoby i elementy służące prowadzonej narracji. Szerzej wyjaśniamy to w artykule o tym, dlaczego opisy zmartwychwstania Jezusa różnią się szczegółami. Pomocne jest także porównanie, czym różnią się cztery Ewangelie.
Apostołka Apostołów, ale nie jedna z Dwunastu
Tradycja Kościoła nazywa Marię Magdalenę Apostołką Apostołów. Tytuł ten odnosi się do zadania, które otrzymała od Zmartwychwstałego: miała pójść do Jego braci i przekazać im wielkanocną nowinę. Została posłana do tych, którzy wkrótce sami mieli głosić Ewangelię światu.
Nie oznacza to, że Maria należała do kolegium Dwunastu albo pełniła urząd apostolski w takim samym znaczeniu jak Piotr i pozostali. Słowo apostołka w tym tytule opisuje jej szczególne posłanie. Pierwsze głoszenie wielkanocnej nowiny apostołom zostało powierzone kobiecie.
Kościół nie traktuje tego jako drobnego epizodu. W kalendarzu liturgicznym wspomnienie św. Marii Magdaleny, obchodzone 22 lipca, zostało w 2016 roku podniesione do rangi święta. Jej misja pozostaje znakiem, że spotkanie ze Zmartwychwstałym prowadzi do świadectwa.
Czy Maria Magdalena była jawnogrzesznicą?
Ewangelie nie nazywają Marii Magdaleny prostytutką ani jawnogrzesznicą. Nie utożsamiają jej też wprost z anonimową kobietą, która w domu faryzeusza obmyła łzami stopy Jezusa, ani z Marią z Betanii, siostrą Marty i Łazarza.
W zachodniej tradycji chrześcijańskiej postacie te przez wieki bywały ze sobą łączone. Wpłynęło to na kaznodziejstwo, sztukę i popularny obraz Marii Magdaleny jako nawróconej prostytutki. Można mówić o historii takiej interpretacji, ale nie wolno przedstawiać jej jako jednoznacznego faktu zapisanego w Biblii.
To rozróżnienie nie umniejsza nawróceniu ani Bożemu miłosierdziu. Chroni natomiast konkretną osobę przed dopisaną biografią. O Marii Magdalenie wiemy z Ewangelii, że Jezus uwolnił ją od złych duchów, że została Jego uczennicą oraz że wiernie towarzyszyła Mu aż po wydarzenia paschalne. Reszty nie trzeba wymyślać.
Czego uczy historia Marii Magdaleny?
Najpierw uczy, że otrzymana łaska otwiera drogę uczniostwa. Jezus uwalnia Marię, lecz jej historia nie kończy się na jednym przełomowym wydarzeniu. Odpowiedzią staje się pójście za Nim, służba i trwanie przy Nim.
Jej obecność pod krzyżem i przy grobie mówi o wierności, która nie zależy od poczucia sukcesu. Maria nie rozumie jeszcze poranka zmartwychwstania. Przychodzi, ponieważ pamięta o Jezusie i chce oddać należną cześć Jego ciału. Zastaje rzeczywistość większą, niż potrafiła przewidzieć.
Wreszcie jej historia odsłania naturę chrześcijańskiego świadectwa. Maria nie idzie do uczniów z teorią. Mówi o spotkaniu. Nie zatrzymuje jednak Jezusa dla siebie, lecz wykonuje powierzone zadanie. Uczeń Chrystusa zostaje posłany, aby dzielić się Ewangelią, a nie zawłaszczać otrzymaną łaskę.
Maria Magdalena stoi więc na progu wielkanocnego poranka ze łzami i błędnym przekonaniem, że straciła Pana po raz drugi. Chwilę później słyszy własne imię. Grób pozostaje pusty, ale nie oznacza już kradzieży ani ostatecznej nieobecności. Chrystus żyje, a pierwsza wiadomość o tym zostaje powierzona wiernej uczennicy.
Najczęstsze pytania o Marię Magdalenę
Ewangeliczny obraz Marii Magdaleny jest wyraźny, choć późniejsza tradycja i kultura dodały do niego wiele szczegółów. Poniższe odpowiedzi oddzielają to, co rzeczywiście mówi Pismo Święte, od popularnych skojarzeń.
Czy Maria Magdalena była żoną Jezusa?
Nie. Ewangelie kanoniczne nie dają żadnych podstaw do twierdzenia, że Maria Magdalena była żoną Jezusa albo łączyła ją z Nim relacja małżeńska. Taki obraz pochodzi ze współczesnych spekulacji i utworów kultury, a nie z wiary Kościoła ani świadectwa Nowego Testamentu.
Czy Maria Magdalena była prostytutką?
Ewangelie tego nie mówią. Przedstawiają ją jako kobietę uwolnioną przez Jezusa od siedmiu złych duchów, a następnie jako Jego uczennicę. Utożsamienie jej z anonimową grzesznicą z Ewangelii Łukasza należy do późniejszej tradycji interpretacyjnej, nie do jednoznacznych przesłań biblijnych.
Czy Maria Magdalena i Maria z Betanii to ta sama osoba?
Pismo Święte nie utożsamia ich wprost. Maria z Betanii jest przedstawiana jako siostra Marty i Łazarza, natomiast Maria Magdalena otrzymuje przydomek wiążący ją z Magdalą. Dlatego nie należy łączyć tych postaci jako pewnego faktu biblijnego.
Czy Maria Magdalena była apostołką?
Nie należała do grona Dwunastu. Tytuł Apostołka Apostołów opisuje jednak prawdziwą misję: Jezus posłał ją, aby zaniosła uczniom wiadomość o swoim zmartwychwstaniu. Jest to tytuł honorowy i teologiczny, a nie stwierdzenie, że zajmowała miejsce w kolegium apostolskim.
Czy Maria Magdalena jako pierwsza zobaczyła zmartwychwstałego Jezusa?
Ewangelie i nauczanie Kościoła wskazują Marię Magdalenę oraz kobiety przybyłe do grobu jako pierwsze osoby, które spotkały Zmartwychwstałego. Ewangelia Jana szczegółowo opisuje osobiste spotkanie Marii z Jezusem i jej późniejsze świadectwo wobec uczniów.
Kiedy Kościół wspomina św. Marię Magdalenę?
Jej święto przypada 22 lipca. Od 2016 roku ma w kalendarzu rzymskim rangę święta, co podkreśla szczególną rolę Marii Magdaleny jako uczennicy Chrystusa i zwiastunki Jego zmartwychwstania.
Podstawa biblijna i doktrynalna: Łk 8,1-3; J 19,25; J 20,1-18; Katechizm Kościoła Katolickiego, 641.



