Na półce w księgarni leży kilka wydań Biblii. Jedna ma znajomy tytuł „Biblia Tysiąclecia”, druga obiecuje współczesny język, trzecia zachęca obszernymi komentarzami. Wszystkie zawierają Pismo Święte, a jednak ten sam werset może w każdej brzmieć trochę inaczej. Osoba, która dopiero chce zacząć regularną lekturę, łatwo staje przed pytaniem: który przekład Biblii wybrać, żeby tekst był wierny, zrozumiały i odpowiedni dla katolika?
Spis treści
Najkrótsza odpowiedź brzmi: do codziennego czytania warto wybrać pełny katolicki przekład zatwierdzony przez władzę kościelną, napisany językiem, który nie utrudnia lektury. Dla wielu osób dobrym pierwszym wyborem będzie Biblia Paulistów. Jeżeli natomiast zależy nam na brzmieniu znanym z kościoła i łatwym odnajdywaniu czytań mszalnych, najlepiej sięgnąć po V wydanie Biblii Tysiąclecia. Nie istnieje jednak jeden przekład najlepszy pod każdym względem. Wybór zależy również od tego, czy chcemy przede wszystkim czytać, modlić się tekstem, poznawać liturgię czy dokładniej studiować trudne fragmenty.
Dlaczego istnieje kilka przekładów tego samego Pisma Świętego?
Księgi biblijne powstały przede wszystkim w językach hebrajskim, aramejskim i greckim. Polski czytelnik korzysta więc z tłumaczenia, a każde tłumaczenie wymaga podejmowania decyzji. Jedno słowo w języku oryginalnym może mieć kilka odcieni znaczeniowych. Składnia wiernie przeniesiona do polszczyzny może brzmieć sztywno, natomiast zdanie napisane naturalnym językiem wymaga niekiedy wyraźniejszego wskazania sensu przez tłumacza.
Dlatego przekłady różnią się między innymi:
- stopniem dosłowności;
- stylem i współczesnością języka;
- sposobem oddawania pojęć biblijnych;
- zakresem wstępów, przypisów i komentarzy;
- tekstem źródłowym przyjętym za podstawę w miejscach, gdzie starożytne rękopisy różnią się między sobą;
- przeznaczeniem: do liturgii, osobistej lektury, modlitwy, pracy naukowej lub porównywania tradycji chrześcijańskich.
Różnica w brzmieniu nie oznacza od razu, że jeden przekład jest prawdziwy, a drugi fałszywy. Często dwa tłumaczenia pokazują inne, ale możliwe do uzasadnienia aspekty tego samego zdania. Właśnie dlatego przy trudnym fragmencie dobrze jest zajrzeć do przypisu, komentarza albo drugiego uznanego przekładu, zamiast budować daleko idący wniosek na jednym polskim słowie.
Przekład dosłowny czy napisany bardziej współczesnym językiem?
Przekład bardziej dosłowny stara się zachować słownictwo i budowę oryginału, nawet jeżeli po polsku tekst staje się mniej płynny. Pomaga zauważać powtarzające się pojęcia i zależności między fragmentami. Nie zawsze jednak jest łatwiejszy ani bardziej precyzyjny dla osoby, która nie zna realiów biblijnych. Dosłownie przełożony idiom może przecież znaczyć coś innego, niż podpowiada współczesna polszczyzna.
Przekład bardziej komunikatywny mocniej uwzględnia sposób, w jaki dzisiejszy czytelnik rozumie zdania. Czyta się go swobodniej, ale tłumacz częściej musi rozstrzygnąć, który sens najlepiej oddać. Nie ma przekładów całkowicie wolnych od interpretacji. Najważniejsze, aby przyjęte rozwiązania były rzetelne, oparte na językach oryginalnych i jasno objaśnione tam, gdzie tekst rodzi poważne trudności.
Do pierwszej, regularnej lektury zwykle lepiej nadaje się przekład zrozumiały. Biblia nie powinna stać się książką, którą odkładamy po trzech dniach dlatego, że każde zdanie trzeba najpierw rozszyfrować. Z czasem można dołączyć drugi przekład, bardziej przydatny do porównań i pogłębionego studium.
Katolicki przekład Biblii: na co zwrócić uwagę?
Katolik nie wybiera Biblii wyłącznie według okładki albo popularności danego wydania. Warto sprawdzić trzy podstawowe kwestie.
Pełny kanon Pisma Świętego
Katolickie wydanie Biblii obejmuje 46 ksiąg Starego Testamentu i 27 ksiąg Nowego Testamentu, a więc łącznie 73 księgi. W wielu wydaniach protestanckich nie znajdziemy siedmiu ksiąg deuterokanonicznych: Tobiasza, Judyty, Pierwszej i Drugiej Księgi Machabejskiej, Mądrości, Mądrości Syracha oraz Barucha. Różnice dotyczą także części Księgi Estery i Daniela.
Nie oznacza to, że katolik nie może nigdy zajrzeć do przekładu przygotowanego w innej tradycji chrześcijańskiej. Do swojej podstawowej, codziennej lektury powinien jednak wybrać wydanie zawierające cały kanon przyjęty przez Kościół katolicki.
Aprobata kościelna
Na stronie redakcyjnej książki warto poszukać informacji o zatwierdzeniu przez kompetentną władzę kościelną, często wyrażonym przez imprimatur. Taka aprobata nie oznacza, że dane tłumaczenie jest jedynym możliwym albo doskonałym pod względem literackim. Potwierdza natomiast, że wydanie może być publikowane jako katolickie i nie zawiera stwierdzonych przeszkód doktrynalnych lub moralnych.
Kościół zachęca do przygotowywania odpowiednich i dokładnych przekładów Pisma Świętego, a także do częstej lektury słowa Bożego przez wiernych (por. Sobór Watykański II, Dei verbum 22 i 25; KKK 131–133). Wybór dobrego wydania nie jest więc poszukiwaniem religijnego dodatku. Ma pomóc rzeczywiście spotykać się ze słowem Boga przekazanym w Piśmie i odczytywanym w żywej Tradycji Kościoła.
Przypisy, które pomagają czytać w kontekście
Dobry przypis wyjaśnia starożytny zwyczaj, wariant tekstu, znaczenie pojęcia albo związek z innym miejscem Biblii. Nie musi rozwiązywać każdej duchowej wątpliwości. Powinien jednak chronić przed wyrwaniem zdania z historii, gatunku literackiego i całego przesłania księgi.
Osobie początkującej przydadzą się również krótkie wprowadzenia do poszczególnych ksiąg. Dzięki nim wiadomo, czy otwieramy opowiadanie historyczne, poezję, proroctwo, list apostolski czy tekst pełen symboli. Biblii nie czyta się dobrze jako zbioru luźnych zdań do wykorzystania w dowolnej sytuacji.
Najważniejsze polskie przekłady Biblii do codziennej lektury
Poniższe zestawienie nie jest rankingiem od najlepszego do najgorszego. Każdy z tych przekładów ma inne mocne strony i może dobrze służyć określonemu sposobowi czytania.
| Przekład | Największa zaleta | Dla kogo będzie dobry? | O czym pamiętać? |
|---|---|---|---|
| Biblia Tysiąclecia, wydanie V | Brzmienie związane z liturgią Kościoła w Polsce | Dla osób chcących łączyć lekturę domową z czytaniami mszalnymi | Język niektórych fragmentów może być mniej przystępny niż w nowszych przekładach |
| Biblia Paulistów | Współczesna polszczyzna i rozbudowane pomoce dla czytelnika | Dla początkujących i do systematycznej lektury całych ksiąg | W liturgii usłyszymy inne brzmienie tekstu |
| Biblia Poznańska | Bogate wstępy, przypisy i komentarze | Dla osób, które chcą czytać wolniej i pogłębiać kontekst | Obszerniejsze wydanie może być mniej wygodne do noszenia |
| Biblia Warszawsko-Praska | Spójny, autorski przekład z języków oryginalnych | Dla czytelników ceniących płynny język i wyrazisty styl | Indywidualny charakter tłumaczenia warto zestawiać z przekładem zespołowym |
| Biblia Ekumeniczna | Wspólna praca tłumaczy z różnych Kościołów i współczesny język | Do dialogu, porównań i poznawania wspólnego dziedzictwa chrześcijan | Nie została przygotowana specjalnie jako tekst liturgiczny Kościoła katolickiego |
| Biblia Pierwszego Kościoła | Stary Testament przełożony na podstawie Septuaginty | Dla osób zainteresowanych Biblią pierwszych chrześcijan i tradycją grecką | Niektóre miejsca różnią się od przekładów opartych głównie na hebrajskim tekście Starego Testamentu |
Biblia Tysiąclecia: gdy chcemy rozpoznawać słowa słyszane podczas Mszy
V wydanie Biblii Tysiąclecia jest oficjalnym polskim tekstem biblijnym zatwierdzonym do stosowania w liturgii Kościoła katolickiego w Polsce. To jej największa praktyczna zaleta. Osoba czytająca ją w domu łatwiej rozpozna fragmenty proklamowane podczas Mszy Świętej, nabożeństw i celebracji sakramentów.
Jest to dobry podstawowy przekład dla katolika, szczególnie gdy codzienna lektura ma podążać za czytaniami liturgicznymi. Nie każdy fragment brzmi jednak równie naturalnie dla współczesnego odbiorcy. Jeśli dawna składnia lub znane kościelne sformułowania utrudniają zrozumienie całej myśli, warto porównać tekst z nowszym przekładem i przeczytać przypisy.
Przy zakupie należy zwrócić uwagę na numer wydania. W sprzedaży i domowych biblioteczkach wciąż można spotkać starsze wersje, a samo określenie „Biblia Tysiąclecia” nie mówi jeszcze, z którym wydaniem mamy do czynienia.
Biblia Paulistów: gdy najważniejsza jest płynna, codzienna lektura
Pełny tytuł tego przekładu brzmi: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem. Tłumaczenie przygotował zespół biblistów polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła. Język jest współczesny, a wydania zawierają między innymi wprowadzenia, komentarze, odsyłacze do tekstów paralelnych, mapy i słownik pojęć biblijnych.
Dzięki temu Biblia Paulistów jest jednym z najlepszych wyborów dla osoby, która chce po prostu zacząć czytać całe księgi i rozumieć tok opowieści. Nie wymaga wcześniejszego oswojenia z językiem liturgicznym. Pomocne objaśnienia są napisane przystępnie i nie przytłaczają specjalistyczną terminologią.
Jej brzmienie różni się od tekstu słyszanego podczas Mszy. Nie jest to wada tłumaczenia, lecz skutek innego przeznaczenia. Dla wielu osób dobre rozwiązanie stanowi czytanie Biblii Paulistów na co dzień i korzystanie z Biblii Tysiąclecia przy lekturze czytań liturgicznych.
Biblia Poznańska: gdy pytania pojawiają się już na marginesie
Biblia Poznańska jest ceniona za obszerne wprowadzenia, przypisy i komentarze. Dobrze służy osobom, które nie chcą jedynie przejść przez tekst, ale potrzebują informacji o autorstwie, epoce, budowie księgi i trudniejszych miejscach.
Może być pierwszą Biblią dla dociekliwego czytelnika, choć częściej sprawdzi się jako drugi przekład do spokojnego studium. Jej bogaty aparat pomocniczy ułatwia znalezienie odpowiedzi, ale podczas krótkiej modlitwy może odciągać uwagę od samego tekstu. Wszystko zależy od tego, czego szukamy w danym momencie.
Biblia Warszawsko-Praska: jeden głos tłumacza i spójny styl
Biblia Warszawsko-Praska została przełożona z języków oryginalnych przez bp. Kazimierza Romaniuka. To pierwszy od czasu przekładu ks. Jakuba Wujka pełny polski katolicki przekład Biblii przygotowany przez jednego tłumacza. Nadaje mu to dużą spójność językową i rozpoznawalny styl.
Jest dobrym wyborem dla osób, którym zależy na płynnej lekturze, oraz ciekawym przekładem porównawczym. Jednocześnie praca jednego autora siłą rzeczy mocniej pokazuje jego decyzje translatorskie. Przy tekstach trudnych doktrynalnie albo niejednoznacznych warto więc zaglądać także do przekładu opracowanego zespołowo.
Biblia Ekumeniczna: wspólne słowo chrześcijan różnych wyznań
Pełna Biblia Ekumeniczna ukazała się w jednym tomie w 2018 roku po ponad dwudziestu latach prac. Przygotowali ją tłumacze, językoznawcy i redaktorzy z jedenastu Kościołów, w tym Kościoła rzymskokatolickiego. Przekład posługuje się współczesną polszczyzną i obejmuje również księgi deuterokanoniczne.
To wartościowy wybór dla małżeństw i rodzin międzywyznaniowych, grup ekumenicznych oraz osób chcących zobaczyć, jak wspólny przekład może służyć chrześcijanom różnych tradycji. Jan Paweł II wskazywał, że rzetelnie przygotowane przekłady ekumeniczne mogą być oparciem dla modlitwy i działalności duszpasterskiej (Ut unum sint 44).
Katolik powinien jednak pamiętać, że wspólny przekład nie usuwa różnic w interpretacji Pisma ani nie zastępuje nauczania Kościoła. Jeżeli wydanie zawiera komentarze, trzeba sprawdzić, jaki mają charakter i kto je opracował.
Biblia Pierwszego Kościoła: spojrzenie przez grecką Septuagintę
W Biblii Pierwszego Kościoła Stary Testament został przełożony przez ks. Remigiusza Popowskiego na podstawie Septuaginty, czyli starożytnego greckiego przekładu pism żydowskich, którym posługiwali się pierwsi chrześcijanie i z którego korzystali autorzy Nowego Testamentu. Nowy Testament przetłumaczono z greki.
To szczególnie interesująca propozycja dla osób, które chcą lepiej rozumieć biblijny język pierwszych wieków chrześcijaństwa. Nie musi jednak być najprostszą jedyną Biblią na początek. Przekłady Starego Testamentu oparte głównie na tekście hebrajskim mogą w niektórych miejscach różnić się od Septuaginty nie tylko pojedynczym słowem, ale także układem lub długością fragmentu. Zamiast niepokoju powinno to prowadzić do poznania historii przekazywania tekstu biblijnego.
A co z Biblią ks. Jakuba Wujka?
Przekład ks. Jakuba Wujka ma ogromne znaczenie dla polskiej kultury, języka i katolickiej tradycji. Jego uroczysty styl do dziś może poruszać, szczególnie w Psalmach i znanych fragmentach Ewangelii. Współczesne wydania wymagają jednak uważnego sprawdzenia: można spotkać zarówno dawny tekst, jak i wersje modernizowane.
Dla osoby bez doświadczenia archaiczny język może zasłonić sens. Dlatego Biblia Wujka jest cenna jako przekład historyczny, literacki i porównawczy, ale zwykle nie będzie najłatwiejszą pierwszą Biblią do codziennego czytania.
Czy katolik może czytać przekład protestancki?
Może korzystać z niego porównawczo, uczyć się różnic językowych i czytać wspólne chrześcijanom księgi. Sam fakt, że przekład powstał w środowisku protestanckim, nie oznacza, że każde zawarte w nim zdanie jest błędne. Trzeba jednak rozróżnić tekst biblijny, dobór kanonu oraz komentarze teologiczne.
Typowe wydanie protestanckie nie zawiera pełnego katolickiego kanonu Starego Testamentu. Przypisy mogą też odzwierciedlać nauczanie innej wspólnoty w sprawach, w których chrześcijanie nie są zgodni, na przykład w rozumieniu Kościoła, sakramentów lub usprawiedliwienia. Dlatego dla katolika bezpieczniejszą podstawą regularnej lektury pozostaje zatwierdzone wydanie katolickie. Inny przekład może być dodatkiem, nie musi natomiast zastępować podstawowego egzemplarza.
Osobną ostrożność należy zachować wobec tłumaczeń przygotowanych przez grupy, których przekład podporządkowano specyficznym tezom doktrynalnym. Ładna okładka, bezpłatna aplikacja ani częste cytowanie w internecie nie są dowodem rzetelności tekstu.
Najlepszy przekład Biblii zależy od sposobu czytania
Zamiast szukać jednego zwycięzcy, warto dopasować przekład do rzeczywistej potrzeby.
- Do pierwszej codziennej lektury: Biblia Paulistów.
- Do czytań mszalnych i poznawania języka liturgii: V wydanie Biblii Tysiąclecia.
- Do pogłębionego studium z komentarzami: Biblia Poznańska.
- Do płynnej lektury i porównania decyzji jednego tłumacza: Biblia Warszawsko-Praska.
- Do lektury w środowisku międzywyznaniowym: Biblia Ekumeniczna.
- Do poznawania Septuaginty i Biblii pierwszych chrześcijan: Biblia Pierwszego Kościoła.
Jeśli mamy już Biblię Tysiąclecia i rzeczywiście po nią sięgamy, nie trzeba kupować nowej tylko dlatego, że inny przekład uchodzi za łatwiejszy. Najlepsza Biblia do codziennego czytania to rzetelny przekład, który otwieramy regularnie i czytamy w kontekście. Nowy egzemplarz ma sens wtedy, gdy obecne wydanie jest nieczytelne, niepełne, pozbawione potrzebnych objaśnień albo jego język skutecznie zniechęca do lektury.
Przy zakupie liczy się nie tylko nazwa przekładu
Ten sam tekst bywa wydawany w wielu formatach. Egzemplarz piękny, ale ciężki i zapisany drobnym drukiem, może zostać na półce. Skromniejsze wydanie z czytelną czcionką będzie częściej towarzyszyć modlitwie.
Przed zakupem dobrze sprawdzić:
- Czytelność czcionki – szczególnie przy lekturze wieczorem i słabszym wzroku.
- Układ tekstu – podział na akapity zwykle ułatwia czytanie bardziej niż każdy werset rozpoczynany od nowej linii.
- Przypisy i wprowadzenia – ich zakres powinien odpowiadać temu, czy chcemy czytać, czy studiować.
- Format i wagę – duża Biblia jest wygodna na biurku, mała lepiej sprawdzi się w podróży.
- Marginesy i miejsce na notatki – ważne dla osób zaznaczających powtarzające się motywy i pytania.
- Papier i przebijanie druku – bardzo cienkie kartki zmniejszają objętość, ale nie każdemu zapewniają wygodną lekturę.
- Wersję cyfrową lub audio – mogą uzupełniać książkę, zwłaszcza w drodze, lecz powiadomienia w telefonie łatwo rozpraszają uwagę.
Nie ma nic niewłaściwego w podkreślaniu i zapisywaniu pytań w osobistym egzemplarzu Pisma Świętego, jeśli robimy to z szacunkiem. Ślady regularnej lektury nie odbierają Biblii godności. Czasem właśnie one pokazują, że księga naprawdę uczestniczy w życiu człowieka.
Jeden przekład do modlitwy, drugi do sprawdzania
Na początku nie trzeba czytać każdego fragmentu równocześnie w pięciu wersjach. Nadmiar porównań może przerwać tok księgi i zamienić spotkanie ze słowem Boga w nieustanne ocenianie stylu tłumaczy. Lepiej wybrać jeden przekład podstawowy, a drugi otwierać wtedy, gdy zdanie jest trudne, zaskakujące lub szczególnie ważne.
Taki układ daje dwie korzyści. Stały przekład pozwala zapamiętywać sformułowania i widzieć powracające motywy. Drugi chroni przed przekonaniem, że każde polskie słowo idealnie i wyczerpująco oddaje oryginał. Jeśli różnica wpływa na rozumienie wiary, nie wystarczy wybrać wersji, która bardziej nam odpowiada. Potrzebne są przypisy, dobry komentarz oraz odczytanie tekstu w świetle całego Pisma i nauczania Kościoła.
Jak zacząć, gdy przekład jest już wybrany?
Zakup Biblii nie musi od razu prowadzić do planu przeczytania jej od pierwszej do ostatniej strony. Osobie początkującej łatwiej wejść w historię zbawienia przez jedną z Ewangelii, a później sięgnąć do Dziejów Apostolskich, wybranych Psalmów i kolejnych ksiąg. Na początku wystarczy kilkanaście minut oraz fragment na tyle krótki, aby przeczytać go uważnie.
Przed lekturą można poprosić Ducha Świętego o światło. Potem warto zapytać:
- Co ten tekst mówi o Bogu?
- Co wydarza się w całym fragmencie, a nie tylko w jednym wersecie?
- Jaką odpowiedź wiary rodzi we mnie to słowo?
- Czego nie rozumiem i powinienem później sprawdzić?
Nie każdy dzień przyniesie odkrycie, które zapamiętamy na lata. Regularne czytanie Biblii nie polega na szukaniu codziennie niezwykłego znaku, lecz na coraz głębszym poznawaniu Boga, historii zbawienia i własnego życia w świetle Jego słowa.
Jaki przekład Biblii wybrać? Najczęstsze pytania
Wybór pierwszej Biblii często prowadzi do bardziej szczegółowych pytań o liturgię, kanon i sposób korzystania z kilku tłumaczeń. Poniższe odpowiedzi pomagają podjąć decyzję bez tworzenia sztucznego rankingu.
Czy Biblia Tysiąclecia jest najlepszym przekładem dla katolika?
Jest najważniejszym polskim przekładem liturgicznym i bardzo dobrym wyborem podstawowym, ale nie musi być najłatwiejsza do samodzielnej, ciągłej lektury dla każdej osoby. Kto potrzebuje bardziej współczesnego języka i przystępnych objaśnień, może wybrać Biblię Paulistów, pozostawiając Biblię Tysiąclecia do pracy z czytaniami mszalnymi.
Biblia Tysiąclecia czy Biblia Paulistów – którą wybrać na początek?
Jeżeli najważniejsze jest rozumienie tekstu i regularne czytanie całych ksiąg, dobrym początkiem będzie Biblia Paulistów. Jeżeli chcemy poznawać brzmienie obecne w liturgii i czytać fragmenty z kalendarza mszalnego, lepsza będzie Biblia Tysiąclecia. Oba przekłady są katolickie i mogą się dobrze uzupełniać.
Czy można modlić się tekstem innego przekładu niż Biblia Tysiąclecia?
Tak. Osobista modlitwa Pismem Świętym nie wymaga używania wyłącznie przekładu liturgicznego. Warto wybrać zatwierdzony przekład, który pomaga zrozumieć tekst i zatrzymać się przy nim. Podczas publicznej liturgii używa się natomiast ksiąg i tekstów zatwierdzonych do celebracji, a nie dowolnego wydania przyniesionego z domu.
Czy warto mieć kilka Biblii?
Tak, jeśli kolejne egzemplarze mają konkretne zastosowanie: jeden do codziennej lektury, drugi do studium lub porównań. Nie jest to jednak konieczne na początku. Dobra Biblia z przypisami i regularność znaczą więcej niż kolekcja przekładów, których się nie otwiera.
Czy Biblia w aplikacji jest równie dobra jak papierowa?
Tekst Pisma Świętego pozostaje tekstem Pisma niezależnie od nośnika, o ile aplikacja udostępnia rzetelny, legalnie opublikowany przekład. Papier pomaga wielu osobom widzieć układ księgi, wracać do wcześniejszych miejsc i ograniczać rozproszenia. Aplikacja ułatwia natomiast porównywanie, wyszukiwanie oraz słuchanie. Można korzystać z obu form.
Po czym poznać, że wydanie jest katolickie?
Należy sprawdzić, czy zawiera pełny katolicki kanon oraz informację o aprobacie kościelnej na stronie redakcyjnej. Sama obecność krzyża na okładce, religijna nazwa aplikacji albo określenie „Biblia chrześcijańska” nie wystarczają.
Co zrobić, gdy dwa przekłady brzmią zupełnie inaczej?
Najpierw trzeba przeczytać cały akapit i przypisy. Różnica może wynikać z idiomu, wariantu starożytnego tekstu albo innej metody tłumaczenia. Przy fragmencie ważnym dla wiary warto sięgnąć do dobrego komentarza katolickiego. Nie należy samodzielnie rozstrzygać, że bardziej dosłownie brzmiące zdanie zawsze lepiej oddaje sens oryginału.
Przekład ma pomagać otworzyć Biblię, nie zastępować jej czytania
Wybór wydania jest ważny, ale nie powinien zajmować miejsca samej lektury. Można długo porównywać papier, komentarze i opinie biblistów, a wciąż nie przeczytać żadnej Ewangelii od początku do końca. Na pierwszym etapie wystarczy podjąć prostą decyzję: Biblia Paulistów dla łatwiejszej codziennej lektury albo V wydanie Biblii Tysiąclecia dla bliskości z liturgią.
Z czasem drugi przekład może odsłonić inne odcienie tekstu, komentarz pomoże przejść przez trudne miejsca, a znajome zdania zaczną łączyć się w jedną historię zbawienia. Celem nie jest znalezienie polskiej wersji, która usunie każdą trudność. Chodzi o wierne powracanie do słowa Boga, słuchanie go w Kościele i pozwalanie, aby kształtowało modlitwę, myślenie oraz codzienne decyzje.
Podstawa kościelna: Sobór Watykański II, Dei verbum 11–12, 21–25; KKK 101–141, szczególnie 131–133; Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 825; Jan Paweł II, Ut unum sint 44.



