Święty Paweł – od prześladowcy do apostoła

Najpierw pilnował szat ludzi, którzy kamienowali Szczepana. Później sam przemierzał miasta i morza, aby głosić, że ukrzyżowany Jezus żyje. Święty Paweł przeszedł drogę od prześladowcy chrześcijan do Apostoła Narodów, lecz jego historia nie jest prostą opowieścią o złym człowieku, który nagle stał się dobry.

Szaweł był człowiekiem gorliwym i przekonanym, że broni wierności Bogu. Problem polegał na tym, że jego gorliwość została skierowana przeciw ludziom należącym do rodzącego się Kościoła. Dopiero spotkanie ze zmartwychwstałym Chrystusem pod Damaszkiem odsłoniło mu, komu naprawdę się sprzeciwiał.

Paweł nie wyparł się później swojej przeszłości. Wracał do niej z bólem i pokorą, ale nie pozwolił, aby ostatnie słowo należało do winy. Wiedział, że łaska Boga nie unieważnia prawdy o grzechu, lecz może nadać życiu nowy kierunek.

Kim był Święty Paweł przed nawróceniem?

Paweł urodził się w Tarsie w Cylicji, prawdopodobnie na początku I wieku. Pochodził z rodziny żydowskiej, należał do stronnictwa faryzeuszów, znał język i kulturę grecką, a zarazem posiadał obywatelstwo rzymskie. Dzieje Apostolskie przedstawiają go jako ucznia Gamaliela, wykształconego w Jerozolimie i gorliwie przywiązanego do Prawa.

Ta wielowarstwowa tożsamość miała później ogromne znaczenie. Paweł potrafił rozmawiać zarówno z Żydami, jak i z poganami. Znał Pisma Izraela, poruszał się w świecie grecko-rzymskim i korzystał z praw przysługujących obywatelowi Rzymu. Bóg nie przekreślił tego, kim był wcześniej. Oczyścił jego gorliwość i skierował zdolności ku głoszeniu Ewangelii.

Własnymi rękami pracował na utrzymanie. Dzieje Apostolskie nazywają jego zajęcie wyrobem namiotów, choć określenie to mogło obejmować szerszą pracę przy skórach lub tkaninach. Apostoł, który prowadził wspólnoty i podejmował wielkie spory teologiczne, znał również codzienny trud rzemieślnika.

Dlaczego Szaweł prześladował chrześcijan?

Szaweł nie prześladował uczniów Jezusa z obojętności religijnej. Czynił to z gorliwości, którą sam później wspominał w swoich listach. Uważał rodzącą się wspólnotę za zagrożenie dla wiary ojców i występował przeciw niej z przekonaniem, że broni tego, co święte.

Dzieje Apostolskie umieszczają go przy męczeństwie Szczepana. Szaweł nie rzucał kamieniami, ale aprobował jego śmierć i pilnował szat świadków. Następnie niszczył Kościół, wchodził do domów oraz wydawał wierzących na uwięzienie. Wyruszył też do Damaszku z upoważnieniem, aby aresztować wyznawców Jezusa.

Jego historia odsłania niepokojącą prawdę: sama gorliwość nie wystarcza. Można działać z wielkim przekonaniem, a jednocześnie krzywdzić ludzi i sprzeciwiać się Bogu. Gorliwość potrzebuje prawdy, pokory oraz gotowości do uznania, że mogliśmy się pomylić.

Co wydarzyło się na drodze do Damaszku?

W drodze do Damaszku Szawła ogarnęła światłość z nieba. Upadł na ziemię i usłyszał głos Jezusa pytającego, dlaczego Go prześladuje. Oślepł, a towarzysze zaprowadzili go do miasta. Przez trzy dni nic nie widział, nie jadł i nie pił.

Do Szawła został posłany Ananiasz. Uczeń wiedział, jak wiele zła ten człowiek wyrządził chrześcijanom, dlatego jego obawy były uzasadnione. Mimo to wykonał polecenie Pana, przyszedł do prześladowcy i zwrócił się do niego jak do brata. Szaweł odzyskał wzrok, przyjął chrzest i wkrótce zaczął głosić, że Jezus jest Synem Bożym.

To wydarzenie często nazywa się nawróceniem Świętego Pawła. Nie oznaczało ono jednak prostego porzucenia wiary w Boga Izraela na rzecz całkowicie obcej religii. Spotkanie ze zmartwychwstałym Chrystusem sprawiło, że Paweł na nowo odczytał Prawo i Proroków oraz rozpoznał w Jezusie oczekiwanego Mesjasza. Zmieniła się jego odpowiedź na Boga, rozumienie Pisma i całe życie.

W Dziejach Apostolskich opowieść o drodze do Damaszku pojawia się trzy razy. Sam Paweł w listach nie opisuje wszystkich szczegółów, ale stanowczo świadczy, że ujrzał Zmartwychwstałego i został powołany do głoszenia Go narodom. Oba źródła prowadzą do wspólnego centrum: inicjatywa należała do Chrystusa.

Czy Szaweł otrzymał po nawróceniu imię Paweł?

Wbrew częstemu skojarzeniu Biblia nie przedstawia zmiany imienia z Szawła na Pawła jako osobnego znaku nawrócenia. Dzieje Apostolskie mówią: Szaweł, nazywany także Pawłem. Najprawdopodobniej używał dwóch form imienia odpowiednich dla różnych środowisk: żydowskiego Szaweł i rzymskiego Paweł.

Łukasz zaczyna regularnie posługiwać się imieniem Paweł wtedy, gdy opowieść skupia się na misji wśród pogan. Przemiana Apostoła była rzeczywista i radykalna, ale nie należy jej budować na szczególe, którego tekst biblijny nie potwierdza.

Dlaczego Paweł jest nazywany apostołem, skoro nie należał do Dwunastu?

Paweł nie chodził z Jezusem podczas Jego publicznej działalności i nie należał do grona Dwunastu. Sam wyraźnie odróżniał siebie od tych, którzy byli apostołami przed nim. Jednocześnie wiedział, że spotkał zmartwychwstałego Pana, został przez Niego powołany i posłany z Ewangelią.

Apostoł nie jest dla Pawła honorowym tytułem. Jest człowiekiem posłanym, który nie głosi siebie, lecz Chrystusa. W Pierwszym Liście do Koryntian Paweł nazywa siebie najmniejszym z apostołów i przyznaje, że z powodu prześladowania Kościoła nie jest godny tego imienia. Zaraz potem mówi jednak o łasce, która nie pozostała w nim bezowocna.

Przeszłość nie została usunięta z jego pamięci. Stała się miejscem pokory. Paweł nie przedstawiał swojego powołania jako nagrody za wcześniejszą gorliwość, lecz jako dar, na który nie zasłużył.

Apostoł Narodów i narodziny nowych wspólnot

Szczególnym zadaniem Pawła było głoszenie Ewangelii poganom, dlatego Kościół nazywa go Apostołem Narodów. Wyruszał w kolejne podróże misyjne, docierał między innymi do miast Azji Mniejszej, Macedonii i Grecji. Głosił w synagogach, na placach, w domach i podczas spotkań tworzonych wspólnot.

Nie działał sam. Towarzyszyli mu między innymi Barnaba, Sylas, Tymoteusz i Łukasz. Współpracował też z kobietami i małżeństwami zaangażowanymi w misję Kościoła, takimi jak Pryscylla i Akwila. Jego listy pokazują sieć relacji, sporów, pojednań i odpowiedzialności. Misja Pawła była osobista, ale nigdy prywatna.

Jednym z najpoważniejszych pytań pierwszego Kościoła było to, czy poganie przyjmujący Chrystusa muszą zachowywać wszystkie przepisy Prawa Mojżeszowego. Sprawę rozstrzygano we wspólnocie apostołów i starszych w Jerozolimie. Paweł bronił prawdy, że zbawienie jest darem Boga w Chrystusie, a poganie nie muszą najpierw stać się Żydami, aby należeć do Kościoła.

Paweł nie budował Kościoła obok Kościoła

Spotkanie pod Damaszkiem było bezpośrednim wezwaniem Chrystusa, ale Paweł nie otrzymał pozwolenia na samotną religię. Potrzebował Ananiasza, przyjął chrzest, spotkał się z Piotrem, Jakubem i Janem, a swoje nauczanie konfrontował z innymi apostołami. Bronił otrzymanej misji zdecydowanie, pozostając we wspólnocie wiary.

Słowa usłyszane pod Damaszkiem odsłoniły mu także więź Jezusa z Jego uczniami. Chrystus nie zapytał, dlaczego Szaweł prześladuje pewną grupę ludzi. Zapytał, dlaczego prześladuje Jego. Ta scena pomaga zrozumieć nauczanie Pawła, że Kościół jest Ciałem Chrystusa, a ochrzczeni są jego członkami.

Nie znaczy to, że w pierwszych wspólnotach nie było napięć. Paweł potrafił otwarcie spierać się z Piotrem, gdy uważał, że stawką jest prawda Ewangelii. Jedność Kościoła nie polegała na unikaniu trudnych rozmów, lecz na wspólnym trwaniu przy Chrystusie i apostolskim orędziu.

Czego nauczał Święty Paweł?

Centrum przepowiadania Pawła stanowiła śmierć i zmartwychwstanie Jezusa. Apostoł nie głosił systemu samodoskonalenia. Głosił Chrystusa, który umarł za grzechy i zmartwychwstał, otwierając człowiekowi życie z Bogiem.

W jego listach stale powraca pierwszeństwo łaski. Zbawienia nie można wypracować ani potraktować jako zapłaty za religijną doskonałość. Jest ono darem Boga, przyjmowanym przez wiarę. Ta wiara nie pozostaje jednak bezczynna. Ma działać przez miłość, przemieniać relacje i rodzić konkretne dobro.

Paweł pisał też o Kościele jako jednym ciele złożonym z wielu członków. Różne dary nie służą rywalizacji, ale wspólnemu dobru. Mocno bronił jedności w Chrystusie ponad podziałami pochodzenia i pozycji społecznej. Nie usuwał wszystkich różnic między ludźmi, lecz odmawiał im prawa do decydowania o czyjejś wartości przed Bogiem.

Jego listy są duszpasterskie. Powstawały w odpowiedzi na rzeczywiste pytania, konflikty i błędy konkretnych wspólnot. Dlatego nie powinno się wyrywać pojedynczych zdań Pawła z ich historycznego i literackiego kontekstu. Apostoł potrafił być surowy, czuły, ironiczny i bardzo osobisty. Zawsze jednak prowadził odbiorców do Chrystusa.

Nawrócenie nie zakończyło wszystkich zmagań

Droga Pawła po spotkaniu z Jezusem nie stała się łatwa. Był odrzucany, więziony, bity, narażony na niebezpieczeństwa i katastrofę morską. Dźwigał też odpowiedzialność za wspólnoty, które przeżywały własne kryzysy. Nawrócenie nie uchroniło go przed cierpieniem ani nie sprawiło, że każdy od razu mu zaufał.

To ważne również w zwyczajnym życiu wiary. Powrót do Boga nie usuwa automatycznie konsekwencji wcześniejszych decyzji i nie odbudowuje natychmiast wszystkich relacji. Rozpoczyna jednak prawdziwą zmianę. Jeśli ktoś pyta, jak wrócić do Boga po wielu latach, Paweł odpowiada własnym życiem: trzeba przyjąć prawdę o sobie, pozwolić Chrystusowi się prowadzić i wejść na drogę wiary we wspólnocie.

Jak zginął Święty Paweł?

Dzieje Apostolskie kończą opowieść, gdy Paweł przebywa w Rzymie pod strażą i nadal głosi królestwo Boże. Nie opisują jego śmierci. Wczesna tradycja chrześcijańska łączy męczeństwo Pawła z Rzymem i prześladowaniami za panowania cesarza Nerona.

Według przekazu utrwalonego w tradycji został ścięty, co wiązano z jego rzymskim obywatelstwem. Informacji tej nie należy przedstawiać jako szczegółu opisanego w Nowym Testamencie. Należy ona do starożytnego świadectwa Kościoła o ostatnim etapie życia Apostoła.

Paweł, który wyruszył do Damaszku, aby więzić uczniów Jezusa, sam zakończył życie jako więzień i świadek Chrystusa. Nie był bezbłędnym bohaterem. Był człowiekiem pochwyconym przez łaskę, który pozwolił, aby otrzymane miłosierdzie stało się służbą.

Czego historia Świętego Pawła uczy o nawróceniu?

Nawrócenie Pawła było nagłe, ale jego chrześcijańskie życie wymagało dalszego dojrzewania, pracy i wierności. Damaszek był początkiem, nie gotowym zakończeniem. Apostoł musiał przyjąć pomoc człowieka, którego jeszcze niedawno mógłby prześladować. Musiał wejść do wspólnoty, nauczyć się słuchać i ponosić skutki głoszenia Ewangelii.

Jego życie nie daje podstaw do lekceważenia wyrządzonego zła. Przeciwnie, Paweł nazywa je po imieniu. Pokazuje jednak, że żaden grzech nie jest większy od łaski Boga, jeśli człowiek przyjmuje wezwanie do nawrócenia. Chrystus potrafi uczynić świadkiem tego, kto wcześniej z Nim walczył.

Historia Apostoła Narodów pozostawia również pytanie o naszą gorliwość. Czy służy prawdzie i ludziom, czy jedynie broni naszego poczucia racji? Paweł nie przestał być gorliwy. Pozwolił, aby Chrystus zmienił kierunek jego gorliwości.

Święty Paweł – najczęstsze pytania

Życiorys Świętego Pawła rodzi pytania o jego dwa imiona, spotkanie pod Damaszkiem, miejsce wśród apostołów i śmierć. Poniższe odpowiedzi porządkują najważniejsze informacje oraz oddzielają przekaz Nowego Testamentu od późniejszej tradycji.

Czy Szaweł i Paweł to ta sama osoba?

Tak. Szaweł i Paweł to dwa imiona tej samej osoby. Biblia nie mówi, że Chrystus zmienił jego imię podczas nawrócenia. Forma Szaweł była związana ze środowiskiem żydowskim, a Paweł dobrze funkcjonował w świecie rzymskim i podczas misji wśród pogan.

Czy Święty Paweł był jednym z Dwunastu Apostołów?

Nie. Paweł nie należał do Dwunastu wybranych podczas ziemskiej działalności Jezusa. Jest nazywany apostołem, ponieważ spotkał zmartwychwstałego Chrystusa, został przez Niego powołany i posłany do głoszenia Ewangelii, szczególnie poganom.

Na czym polegało nawrócenie Świętego Pawła?

Nawrócenie Pawła zaczęło się od spotkania ze zmartwychwstałym Jezusem w drodze do Damaszku. Prześladowca utracił wzrok, został przyjęty przez Ananiasza, odzyskał wzrok i przyjął chrzest. Od tej chwili głosił Tego, którego uczniów wcześniej zwalczał.

Dlaczego Paweł jest nazywany Apostołem Narodów?

Paweł otrzymał szczególną misję głoszenia Chrystusa poganom. Zakładał i umacniał wspólnoty poza Judeą, a w swoich listach wyjaśniał, że w Chrystusie także narody nieżydowskie zostały zaproszone do ludu Bożego.

Kiedy Kościół wspomina Świętego Pawła?

Uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła przypada 29 czerwca. Kościół obchodzi również 25 stycznia święto Nawrócenia Świętego Pawła Apostoła.

Jak umarł Święty Paweł?

Nowy Testament nie opisuje śmierci Pawła. Starożytna tradycja chrześcijańska przekazuje, że poniósł męczeństwo w Rzymie za panowania Nerona i został ścięty.

Podstawa biblijna i doktrynalna: Dz 7,58 – 9,30; Dz 22,3-21; Ga 1,11-24; 1 Kor 15,8-10; Katechizm Kościoła Katolickiego, 849-856 i 1996-2005.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *