Dlaczego wiara chrześcijańska nie jest wyłącznie prywatną sprawą?

Wiara rodzi się w najbardziej osobistym miejscu. Nikt nie może uwierzyć za nas, podjąć za nas decyzji o zaufaniu Bogu ani przeżyć za nas spotkania z Chrystusem. Można więc powiedzieć, że wiara jest osobista. Problem zaczyna się wtedy, gdy słowo „osobista” zostaje zastąpione słowem „prywatna”, rozumianym jako niewidoczna, zamknięta i niemająca wpływu na nic poza wnętrzem wierzącego.

Wiara chrześcijańska nie jest wyłącznie prywatną sprawą, ponieważ łączy nas z Chrystusem, włącza do Kościoła i zmienia sposób, w jaki odnosimy się do innych. Ewangelia nie kończy się po wyjściu z kościoła. Dotyczy również pracy, rodziny, korzystania z pieniędzy, podejścia do słabszych, odpowiedzialności za wspólnotę i odwagi stawania po stronie prawdy.

Nie oznacza to, że chrześcijanin powinien narzucać innym swoje przekonania albo zamieniać każdą rozmowę w kazanie. Publiczne przeżywanie wiary ma być przede wszystkim świadectwem dawanym w wolności i z szacunkiem dla wolności drugiej osoby. Jest obecnością Ewangelii w życiu, a nie próbą zdobycia nad kimś przewagi.

Wiara jest osobista, ale nie jest samotna

Katechizm nazywa wiarę osobistą odpowiedzią na inicjatywę Boga, a zarazem zaznacza, że nie jest ona aktem odosobnionym. Nikt nie dał wiary samemu sobie. Zwykle usłyszeliśmy o Chrystusie od rodziców, dziadków, kapłana, katechety, przyjaciela albo kogoś, czyje życie poruszyło nas bardziej niż wypowiadane słowa.

Podobnie przekazujemy ją dalej. Czasem przez rozmowę, czasem przez wspólną modlitwę, a czasem przez uczciwość w sytuacji, w której łatwiej byłoby skłamać. Osobista odpowiedź Bogu zawsze tworzy relacje, ponieważ ten sam Jezus uczy miłości do Boga i bliźniego.

Chrześcijańskie Credo także zaczyna się od osobistego wyznania: wierzę. Nie jest to jednak deklaracja składana w pustce. Wypowiadamy ją razem z Kościołem, w wierze otrzymanej od apostołów i przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Własne wierzę wzrasta we wspólnym wierzymy.

Chrystus nie powołał zbioru samotnych uczniów

Jezus zapraszał konkretne osoby, ale od początku gromadził je we wspólnocie. Powołał Dwunastu, posyłał uczniów, polecił im chrzcić i nauczać wszystkie narody. Po Zesłaniu Ducha Świętego wierzący trwali w nauce apostołów, łamaniu chleba, modlitwie i wzajemnej trosce. Tak rodził się Kościół.

Święty Paweł porównuje Kościół do ciała. Poszczególne członki nie tracą swojej odrębności, ale potrzebują siebie nawzajem. Oko nie zastąpi ręki, a ręka nie może uznać, że reszta ciała jest jej niepotrzebna. Ten obraz wyjaśnia, czym jest Kościół jako wspólnota i Ciało Chrystusa. Przynależność do Chrystusa prowadzi do przynależności do Jego ludu.

Dlatego chrześcijaństwa nie da się sprowadzić do zdania, że wystarczy wierzyć po swojemu. Wiara potrzebuje słowa Bożego, sakramentów, nauczania i wspólnoty, która niesie nas wtedy, gdy sami przechodzimy przez kryzys. Również inni potrzebują darów, czasu i obecności, które możemy im ofiarować. Więcej o tej wzajemnej odpowiedzialności mówi tekst Czy wspólnota jest potrzebna do rozwoju wiary?.

Ewangelia została powierzona po to, aby ją przekazywać

Zmartwychwstały Chrystus polecił uczniom iść i czynić Jego uczniami wszystkie narody. Wcześniej nazwał ich solą ziemi i światłem świata. Światło, którego nie wolno zobaczyć, przestaje spełniać swoją funkcję. Podobnie wiara celowo zamknięta w sferze prywatnej nie odpowiada misyjnemu posłaniu Kościoła.

Świadectwo nie wymaga jednak ciągłego mówienia o religii. Czasem najwięcej mówi sposób, w jaki chrześcijanin traktuje pracownika, reaguje na krzywdę, dotrzymuje słowa albo przyznaje się do błędu. Słowa stają się potrzebne, gdy ktoś pyta o źródło takiej postawy, szuka Boga lub spotyka się z fałszywym obrazem chrześcijaństwa. Wtedy milczenie ze strachu może oznaczać zmarnowaną okazję.

Chrześcijańskie świadectwo obejmuje słowo i życie. Jeśli opowiadamy o miłości Boga, a lekceważymy potrzebującego, nasze postępowanie przeczy wypowiadanej Ewangelii. Jeśli czynimy dobro, lecz zawsze ukrywamy, z jakiego źródła wyrasta nasza nadzieja, świadectwo pozostaje niepełne.

Wiara dotyczy również pracy, relacji i odpowiedzialności społecznej

Łatwo podzielić tydzień na dwie części. Jedna ma należeć do Boga, druga do spraw zwyczajnych. W niedzielę jest Msza Święta, a później wracają terminy, zakupy, rachunki, rozmowy, konflikty i decyzje. Chrześcijaństwo nie przyjmuje takiego podziału. Ten sam Bóg jest obecny w modlitwie i w wyborach podejmowanych w poniedziałkowy poranek.

Sobór Watykański II nazwał rozdźwięk między wyznawaną wiarą a codziennym życiem jednym z poważniejszych błędów naszych czasów. Nie chodzi o dołączanie religijnego hasła do każdej czynności. Chodzi o sumienie formowane przez Ewangelię. Wiara powinna wpływać na to, czy postępujemy uczciwie, szanujemy godność innych, przebaczamy, bronimy skrzywdzonych i bierzemy odpowiedzialność za wspólne dobro.

Dotyczy to także życia społecznego. Katolik nie otrzymuje od Ewangelii gotowej instrukcji dla każdej decyzji gospodarczej czy politycznej. W wielu sprawach wierni mogą uczciwie dochodzić do różnych rozwiązań. Nie mogą jednak odłożyć wiary na bok, gdy rozstrzygają kwestie związane z godnością osoby, ochroną życia, prawdą, sprawiedliwością lub troską o ubogich. Żadna partia ani środowisko nie ma prawa utożsamiać własnego programu z całą Ewangelią.

Publiczne wyznawanie wiary nie oznacza jej narzucania

Skoro wiara nie jest wyłącznie prywatna, można błędnie uznać, że chrześcijanin ma prawo przymuszać innych do życia według swoich przekonań. Kościół uczy czegoś przeciwnego. Akt wiary musi być wolny. Nikogo nie wolno zmuszać do przyjęcia religii ani do działania wbrew sumieniu.

Świadectwo różni się od nacisku. Świadek mówi prawdę, żyje nią i pozostawia drugiej osobie wolność odpowiedzi. Przymus próbuje tę wolność odebrać. Świadectwo dopuszcza pytania i sprzeciw. Nacisk posługuje się lękiem, zależnością lub upokorzeniem. Nawet prawdziwej treści nie wolno przekazywać metodami sprzecznymi z godnością osoby.

Chrześcijanin ma więc prawo modlić się, nosić krzyżyk, mówić o swojej wierze, uczestniczyć we wspólnocie i zabierać głos w sprawach publicznych. Takie samo poszanowanie wolności religijnej należy się innym. Odwaga wyznawania Chrystusa i szacunek dla sumienia bliźniego nie wykluczają się. Powinny iść razem.

Kościół pozostaje wspólnotą ludzi potrzebujących nawrócenia

Niekiedy pragnienie wiary wyłącznie prywatnej rodzi się z rozczarowania Kościołem. Gorszące zachowanie duchownego, obojętność we wspólnocie albo bolesny konflikt potrafią zniszczyć zaufanie. Takiego doświadczenia nie wolno bagatelizować ani zasłaniać go pobożnym zdaniem.

Grzechy członków Kościoła nie zmieniają jednak Ewangelii w projekt indywidualny. Kościół jest święty dzięki Chrystusowi i darom, które od Niego otrzymuje, a zarazem tworzą go ludzie stale potrzebujący oczyszczenia. Pozostawanie we wspólnocie nie oznacza zgody na zło. Czasem wierność wymaga nazwania krzywdy, szukania pomocy i domagania się odpowiedzialności.

Można zmienić parafię lub wspólnotę, gdy konkretne środowisko rani albo nie pozwala wzrastać. Nie należy jednak mylić odejścia z jednej grupy z rezygnacją z całego wspólnotowego życia wiary. Sakramenty, nauczanie apostolskie i jedność Kościoła nie są dodatkami do prywatnej relacji z Jezusem.

Jak wiara może być widoczna bez religijnego przedstawienia?

Wiary nie trzeba demonstrować na każdym kroku. Jej obecność staje się czytelna w zwyczajnych wyborach. Rodzina może wspólnie się modlić. Pracownik może odmówić udziału w nieuczciwości. Uczeń może spokojnie przyznać, że chodzi do kościoła. Sąsiad może poświęcić czas osobie samotnej, a parafianin włączyć się w pomoc potrzebującym.

Nie każdy ma prowadzić dzieło ewangelizacyjne albo pełnić widoczną funkcję. Każdy ochrzczony otrzymał jednak własne miejsce i dary, którymi może służyć. Czasem będzie to rozmowa, innym razem cierpliwa obecność lub konkretna praca wykonana dla wspólnoty. Osobom szukającym takiego miejsca może pomóc poradnik Jak zaangażować się w życie parafii?.

Najbardziej przekonujące świadectwo nie polega na budowaniu wizerunku bezbłędnego katolika. Uczeń Chrystusa także upada, przeżywa wątpliwości i potrzebuje przebaczenia. Różnicę widać w tym, dokąd wraca, czy umie uznać własną winę i czy pozwala Ewangelii korygować swoje życie.

Wiara, która zostaje w kościele, nie obejmuje całego życia

Relacja z Bogiem ma swój ukryty wymiar. Jezus sam uczy modlitwy w izdebce i przestrzega przed pobożnością wystawianą na pokaz. To wezwanie do szczerości, a nie do usunięcia wiary z życia publicznego. Modlitwa potrzebuje ciszy, lecz jej owoce powinny dojrzewać w sposobie traktowania innych.

Chrześcijaństwo łączy osobiste nawrócenie, wspólnotę Kościoła i odpowiedzialność za świat. Gdy zabraknie pierwszego, zostaje pusty zwyczaj. Gdy zabraknie wspólnoty, wiara łatwo staje się zbiorem własnych przekonań. Gdy nie wpływa na codzienne życie, pozostaje deklaracją bez konsekwencji.

Wiara nie jest więc prywatnym dodatkiem do życia. Jest odpowiedzią daną Bogu osobiście, przeżywaną razem z innymi i widoczną w tym, jak kochamy, pracujemy, wybieramy i służymy.

Najczęstsze pytania o publiczne przeżywanie wiary

Publiczne świadectwo może przyjmować wiele form i nie każda sytuacja wymaga otwartej rozmowy o religii. Poniższe odpowiedzi porządkują granice między odwagą, roztropnością i poszanowaniem cudzej wolności.

Czy chrześcijanin musi mówić o wierze każdej napotkanej osobie?

Nie. Ewangelizacja nie polega na rozpoczynaniu religijnej rozmowy bez względu na sytuację. Chrześcijanin powinien być gotowy dać świadectwo, gdy pojawia się właściwa okazja, i robić to z łagodnością oraz szacunkiem. Czasem pierwszym świadectwem będzie uważne słuchanie albo konkretna pomoc.

Czy można być wierzącym bez udziału w życiu Kościoła?

Wiara może przetrwać okres samotności spowodowany chorobą, prześladowaniem, brakiem dostępu do parafii lub kryzysem. Nie zmienia to jej kościelnej natury. Chrześcijanin przez chrzest zostaje włączony do Ciała Chrystusa, a Eucharystia buduje jedność wierzących. Dobrowolne i trwałe odrzucenie wspólnoty pozbawia wiarę czegoś, co należy do jej istoty.

Czy noszenie krzyżyka albo modlitwa w miejscu publicznym są narzucaniem wiary?

Nie, jeśli są spokojnym wyrazem własnej religii i nie służą wywieraniu presji. Wolność religijna obejmuje możliwość prywatnego i publicznego wyznawania wiary. Narzucanie zaczyna się tam, gdzie pojawia się przymus, manipulacja, poniżenie albo wykorzystanie zależności drugiej osoby.

Czy katolik powinien kierować się wiarą podczas wyborów?

Katolik nie powinien oddzielać sumienia od decyzji obywatelskich. Powinien oceniać programy, kandydatów i skutki proponowanych rozwiązań w świetle godności osoby, dobra wspólnego oraz zasad moralnych. Kościół nie utożsamia jednak całej Ewangelii z jedną partią, a katolicy mogą różnić się w ocenie konkretnych sposobów realizacji dobra.

Czy wątpliwości wykluczają dawanie świadectwa?

Nie każda wątpliwość oznacza utratę wiary. Można uczciwie powiedzieć, że czegoś nie rozumiemy albo sami szukamy odpowiedzi. Świadectwo nie wymaga udawania pewności w każdej sprawie. Wymaga prawdy o tym, komu ufamy i dlaczego mimo pytań pozostajemy przy Chrystusie.

Podstawa biblijna i doktrynalna: Mt 5,13-16; Mt 28,19-20; Dz 2,42-47; 1 Kor 12,12-27; KKK 166-169, 1814-1816 i 900-905; Sobór Watykański II, Gaudium et spes, 43.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *