Jezus – prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek. Co to znaczy?

Podczas Mszy Świętej wyznajemy, że Jezus Chrystus jest Bogiem prawdziwym z Boga prawdziwego, a zaraz potem mówimy, że przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Te zdania znamy na pamięć. Trudność pojawia się wtedy, gdy próbujemy wyjaśnić, jak obie prawdy mogą być jednocześnie prawdziwe.

Kościół odpowiada jasno: Jezus Chrystus jest jedną Osobą Boską w dwóch naturach, Boskiej i ludzkiej. Jest w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem. Jego Bóstwo nie zostało pomniejszone przez Wcielenie, a człowieczeństwo nie było pozorem. Taką wiarę Kościół otrzymał od Apostołów, wyznawał w liturgii i precyzyjnie objaśniał podczas pierwszych soborów.

Najkrótsza odpowiedź: jedna Osoba, dwie natury

Słowo „natura” odpowiada tutaj na pytanie: kim Jezus jest? Jest Bogiem i człowiekiem. Słowo „Osoba” odpowiada na pytanie: kto działa, mówi, cierpi i zbawia? Tym Kimś jest odwieczny Syn Boży, druga Osoba Trójcy Świętej.

Jezus nie jest więc dwiema osobami współdzielącymi jedno ciało. Nie jest też nową istotą powstałą ze zmieszania Bóstwa z człowieczeństwem. Ten sam Syn Boży, który odwiecznie istnieje z Ojcem i Duchem Świętym, przyjął prawdziwą ludzką naturę. Nie przestał być Bogiem, gdy stał się człowiekiem.

Prawda wiaryCo oznacza?Czego nie oznacza?
Jedna OsobaPodmiotem wszystkich słów i czynów Jezusa jest odwieczny Syn BożyW Chrystusie nie ma dwóch osób: Boskiej i ludzkiej
Dwie naturyJezus ma pełną naturę Boską i pełną naturę ludzkąNie jest po części Bogiem i po części człowiekiem
Prawdziwe zjednoczenieObie natury należą do jednego i tego samego ChrystusaBóstwo nie jest jedynie dodatkiem do człowieka Jezusa
Bez pomieszania i rozdzieleniaKażda natura zachowuje swoje właściwości, pozostając zjednoczona w jednej OsobieNatura ludzka nie zamienia się w Boską, a Chrystus nie dzieli się na dwóch synów

To zjednoczenie nazywamy unią hipostatyczną. Termin brzmi naukowo, lecz chroni bardzo konkretną prawdę: Jezus, którego Maryja urodziła w Betlejem, jest tym samym Synem, który istnieje odwiecznie i przez którego wszystko zostało stworzone.

Jezus jest prawdziwym Bogiem, a nie najdoskonalszym stworzeniem

Boskość Jezusa nie zaczęła się w Betlejem. Syn Boży jest odwieczny, zrodzony, a nie stworzony, i współistotny Ojcu. Narodzenie z Maryi rozpoczyna Jego ziemskie życie jako człowieka, nie Jego istnienie jako Boga.

Początek Ewangelii według św. Jana mówi o Słowie, które było u Boga i było Bogiem, a następnie stało się ciałem i zamieszkało wśród nas (J 1,1.14). Po zmartwychwstaniu Tomasz zwraca się do Jezusa słowami: „Pan mój i Bóg mój” (J 20,28). Święty Paweł pisze natomiast, że w Chrystusie mieszka cała Pełnia Bóstwa na sposób ciała (Kol 2,9).

Pierwszy Sobór Nicejski w 325 roku użył słowa współistotny, aby odrzucić pogląd, że Syn jest najwyższym ze stworzeń. Jezus nie stoi pomiędzy Bogiem a stworzeniem jako istota mniejsza od Ojca. Ma tę samą naturę Boską co Ojciec. Dlatego chrześcijanie nie widzą w Nim wyłącznie proroka, nauczyciela moralności ani człowieka szczególnie bliskiego Bogu. Oddają Mu cześć należną Bogu.

Jezus naprawdę stał się człowiekiem

Wcielenie nie polegało na tym, że Bóg jedynie przybrał ludzki wygląd. Jezus miał prawdziwe ciało, ludzką duszę, ludzki rozum i ludzką wolę. Urodził się, wzrastał, pracował, odczuwał głód i pragnienie, męczył się, przeżywał smutek, cierpiał i naprawdę umarł.

Ewangelie nie ukrywają tej zwyczajności. Po długiej drodze Jezus siedzi zmęczony przy studni (J 4,6). Na pustyni odczuwa głód (Mt 4,2). W łodzi śpi (Mk 4,38). Przy grobie Łazarza płacze (J 11,35). W Getsemani doświadcza trwogi i smutku (Mk 14,33-34). Nie są to szczeliny, przez które na chwilę znika Bóstwo. Są świadectwem, że Syn Boży przyjął nasze człowieczeństwo naprawdę, a nie na pokaz.

Jezus był podobny do nas we wszystkim oprócz grzechu (por. Hbr 4,15). Brak grzechu nie czyni Go mniej ludzkim. Grzech nie należy do istoty człowieczeństwa, lecz je rani. W Chrystusie widzimy więc nie zubożony obraz człowieka, ale człowieczeństwo wolne od tego, co je niszczy.

Sobór Watykański II ujął tę prawdę bardzo konkretnie: Syn Boży pracował ludzkimi rękami, myślał ludzkim umysłem, działał ludzką wolą i kochał ludzkim sercem (por. Gaudium et spes, 22). Przyjął całego człowieka, nie samo ciało.

Dwie natury nie tworzą dwóch Jezusów

Kiedy Ewangelia opisuje Jezusa uciszającego burzę, widzimy działanie mające Boską moc. Kiedy mówi o Jego zmęczeniu, dotyka prawdy o ludzkiej naturze. W obu przypadkach działa i przeżywa jeden i ten sam Jezus Chrystus.

Nie należy więc dzielić opisów ewangelicznych na dwa osobne podmioty: tutaj działa Bóg, a tutaj ktoś inny, człowiek Jezus. Cuda i nauczanie, głód i zmęczenie, modlitwa w Ogrójcu i śmierć na krzyżu należą do historii jednej Osoby Syna Bożego. Poszczególne działania dokonują się zgodnie z właściwościami jednej albo drugiej natury, ale ich podmiotem pozostaje ten sam Chrystus.

Sobór Chalcedoński w 451 roku wyznał, że Chrystusa należy uznawać w dwóch naturach bez pomieszania, bez zmiany, bez podziału i bez rozłączenia. Te cztery określenia wyznaczają granice poprawnego rozumienia:

  • bez pomieszania, ponieważ Bóstwo i człowieczeństwo nie stapiają się w trzeci rodzaj natury;
  • bez zmiany, ponieważ żadna z natur nie traci swoich właściwości;
  • bez podziału, ponieważ Chrystus nie jest dwiema osobami;
  • bez rozłączenia, ponieważ po Wcieleniu natury pozostają zjednoczone w jednej Osobie Syna.

Nie istnieje dobra analogia, która całkowicie wyjaśniłaby tę tajemnicę. Każde porównanie prędzej czy później zaczyna sugerować zmieszanie natur albo podział Chrystusa. Dlatego bezpieczniej trzymać się prostego wyznania Kościoła: jedna Osoba, dwie natury.

Co oznacza określenie „unia hipostatyczna”?

Greckie słowo hypostasis oznacza tutaj osobę. Unia hipostatyczna jest osobowym zjednoczeniem natury Boskiej i ludzkiej w odwiecznym Synu Bożym. Zjednoczenie rozpoczęło się w chwili Wcielenia i nigdy się nie kończy.

Nie oznacza ono, że najpierw istniał samodzielnie człowiek Jezus, a później Bóg przyjął go za Syna albo szczególnie w nim zamieszkał. Od pierwszej chwili poczęcia człowieczeństwo Jezusa należy do Osoby Syna Bożego. Dlatego Kościół mówi o jednym Chrystusie, a nie o człowieku połączonym z Bogiem więzią silniejszą niż u innych świętych.

Ta prawda wyjaśnia również tytuł Maryi Matka Boża. Maryja nie dała Synowi natury Boskiej i nie jest początkiem Jego odwiecznego istnienia. Urodziła jednak według ciała Tego, który jest prawdziwym Synem Bożym. Matka rodzi osobę, nie samą naturę. Sobór Efeski w 431 roku bronił tego tytułu przede wszystkim dlatego, że chronił prawdę o jedności Chrystusa.

Dlaczego Jezus musiał być prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem?

Pełne Bóstwo i pełne człowieczeństwo Jezusa nie są teologicznym dodatkiem do Ewangelii. Bez tej prawdy trudno zrozumieć, w jaki sposób dokonuje się zbawienie.

Jako prawdziwy człowiek Jezus może reprezentować nas i odpowiedzieć Ojcu ludzkim posłuszeństwem. Przyjmuje śmierć, która rzeczywiście dotyka Jego ludzkiego życia, i składa siebie w ofierze. Nie zbawia nas z bezpiecznej odległości. Wchodzi w ludzką historię, przyjmuje jej ograniczenia i przechodzi przez cierpienie oraz śmierć.

Jako prawdziwy Bóg ma moc zbawić i udzielić nam życia, którego sami nie potrafimy sobie dać. Zbawienie nie jest wyłącznie dobrym przykładem pozostawionym przez szlachetnego człowieka. W Jezusie sam Bóg działa dla naszego pojednania ze sobą.

Chrystus jest więc jedynym Pośrednikiem między Bogiem a ludźmi nie dlatego, że stoi w połowie drogi jako ktoś częściowo Boski i częściowo ludzki. Łączy Boga i człowieka w swojej jednej Osobie, ponieważ jest w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem.

Czy można powiedzieć, że Bóg cierpiał i umarł na krzyżu?

Na krzyżu umarł Jezus Chrystus, a więc prawdziwy Syn Boży. Możemy zatem powiedzieć, że Syn Boży cierpiał i umarł za nas, ponieważ to Boska Osoba Syna jest podmiotem cierpienia i śmierci.

Trzeba jednak dodać ważne wyjaśnienie: Syn cierpiał i umarł w swojej ludzkiej naturze. Natura Boska nie przestała istnieć, nie podlega śmierci i nie uległa zniszczeniu. Krzyż nie jest śmiercią Bóstwa, lecz prawdziwą ludzką śmiercią Tego, który jest Bogiem.

To rozróżnienie nie osłabia dramatu Golgoty. Przeciwnie, mówi, kto naprawdę oddał za nas życie. Na krzyżu nie umiera przypadkowy człowiek wybrany przez Boga. Umiera wcielony Syn Boży, który dobrowolnie przyjął śmierć w swoim człowieczeństwie.

Skoro Jezus jest Bogiem, dlaczego modli się do Ojca?

Jezus nie jest Ojcem. Syn i Ojciec są dwiema różnymi Osobami Trójcy Świętej, mającymi jedną naturę Boską. Modlitwa Jezusa ukazuje Jego odwieczną relację z Ojcem, a równocześnie jest prawdziwą ludzką modlitwą wcielonego Syna.

W Chrystusie istnieje ludzka wola, która pozostaje w doskonałej zgodzie z wolą Boską. W Ogrójcu Jezus nie udaje posłuszeństwa. W obliczu męki prawdziwie wypowiada ludzkie „tak” wobec woli Ojca (por. Łk 22,42). Dzięki temu Jego posłuszeństwo nie jest teatralną sceną, lecz rzeczywistym czynem zbawczym.

Ta prawda zmienia sposób, w jaki patrzymy na Jezusa

Jeśli widzimy w Jezusie jedynie człowieka, Jego słowa mogą być dla nas inspirujące, ale nie spotykamy w Nim samego Boga. Jeśli Jego człowieczeństwo uznamy za pozór, Ewangelia stanie się opowieścią o Bogu, który tylko odegrał głód, lęk, ból i śmierć. Wiara Kościoła nie pozwala wybrać jednej połowy.

W Jezusie Bóg naprawdę przyszedł do nas, a ludzkie życie zostało naprawdę przyjęte przez Syna Bożego. Kiedy modlimy się w zmęczeniu, chorobie, osamotnieniu czy lęku, zwracamy się do Pana, który zna te doświadczenia nie tylko jako wszechwiedzący Bóg. Przeżył je po ludzku. Nie oznacza to, że dopiero dzięki Wcieleniu dowiedział się, czym jest cierpienie. Oznacza, że w swoim człowieczeństwie rzeczywiście przez nie przeszedł.

Wcielenie potwierdza także godność ciała i całej naszej codzienności. Syn Boży nie uznał ludzkiej natury za coś zbyt niskiego, by ją przyjąć. Zbawienie nie polega na ucieczce od człowieczeństwa, lecz na jego uzdrowieniu, pojednaniu z Bogiem i doprowadzeniu do pełni.

Dlatego odpowiedź na pytanie, kim jest Jezus, nie kończy się na definicji. Ten, który zna naszą słabość jako prawdziwy człowiek, ma moc nas zbawić jako prawdziwy Bóg. Chrześcijańska nadzieja opiera się na jednej Osobie: Jezusie Chrystusie, Synu Bożym, który stał się naszym bratem, nie przestając być naszym Panem.

Najczęstsze pytania o Bóstwo i człowieczeństwo Jezusa

Jak rozumieć cierpienie Jezusa, skoro wyznajemy, że jest Bogiem? Czy miał ludzką duszę i wolę? Poniżej znajdziesz krótkie odpowiedzi na pytania o Bóstwo i człowieczeństwo Chrystusa, Jego narodzenie z Maryi oraz znaczenie słów, którymi Kościół wyznaje wiarę w Syna Bożego.

Czy Jezus jest w połowie Bogiem i w połowie człowiekiem?

Nie. Jezus jest w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem. Ma dwie kompletne natury, Boską i ludzką, zjednoczone w jednej Osobie Syna Bożego. Żadna z nich nie jest połową ani częścią Chrystusa.

Czy Jezus przestał być Bogiem, kiedy się narodził?

Nie. Odwieczny Syn Boży przyjął ludzką naturę, nie tracąc natury Boskiej. Wcielenie jest przyjęciem człowieczeństwa, a nie rezygnacją z Bóstwa.

Czy Jezus miał ludzką duszę i wolę?

Tak. Kościół naucza, że Jezus przyjął pełną ludzką naturę: ciało, rozumną duszę, ludzki umysł i ludzką wolę. Jego ludzka wola nie sprzeciwia się woli Boskiej, lecz pozostaje z nią w doskonałej zgodzie (por. KKK 470-475, 482).

Czy Jezus mógł naprawdę cierpieć?

Tak. Jego ciało, uczucia i ludzka psychika nie były pozorem. Jezus rzeczywiście doświadczył bólu, lęku, smutku i śmierci. Cierpiał w naturze ludzkiej, pozostając jedną Boską Osobą Syna.

Dlaczego Maryję nazywamy Matką Bożą?

Maryja jest Matką Bożą, ponieważ urodziła Jezusa, a Jezus od chwili poczęcia jest jedną Osobą Boską. Nie jest matką natury Boskiej ani źródłem Bóstwa Syna. Jest Matką Tego, który jest Bogiem i stał się człowiekiem.

Gdzie Katechizm wyjaśnia dwie natury Jezusa?

Najpełniejsze krótkie wyjaśnienie znajduje się w punktach 464-483 Katechizmu Kościoła Katolickiego. Punkty 464-469 omawiają prawdziwe Bóstwo i człowieczeństwo Chrystusa, a kolejne wyjaśniają Jego ludzką duszę, poznanie, wolę i ciało.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *