Kiedy przychodzi chwila modlitwy, zazwyczaj siadamy, klękamy albo po prostu zamykamy oczy, leżąc już w łóżku, i nagle nie wiemy, co powiedzieć. Jeszcze przed chwilą głowę wypełniał cały dzień: niedokończona rozmowa, czyjaś choroba, własny lęk, wdzięczność za drobne dobro. W ciszy wszystkie zdania gdzieś znikają. Pojawia się za to myśl, że do Boga wypadałoby mówić piękniej, spokojniej i bardziej religijnie.
Spis treści
Modlitwa własnymi słowami nie wymaga szczególnego języka. Bogu możemy opowiedzieć o tym, czym naprawdę żyjemy, podziękować, poprosić, przeprosić albo po prostu przyznać, że nie umiemy się teraz modlić. Na początek wystarczy jedno szczere zdanie: „Boże, jestem przed Tobą i nie wiem, od czego zacząć”.
Katolik może modlić się własnymi słowami. Taka modlitwa nie konkuruje z Ojcze nasz, psalmami ani modlitwami Kościoła. Przeciwnie, otrzymane słowa uczą nas, o co i w jaki sposób prosić, a własne pozwalają przynieść przed Boga konkretny dzień.
Modlitwa jest relacją, a nie przemową do wygłoszenia
Katechizm nazywa modlitwę chrześcijańską relacją przymierza z Bogiem w Chrystusie oraz żywą więzią dzieci Bożych z Ojcem, Synem i Duchem Świętym (KKK 2564-2565). Nie chodzi więc o przygotowanie poprawnej wypowiedzi. W modlitwie stajemy przed Kimś, kto zna nas w pełni i pierwszy zaprasza do spotkania.
Jezus mówi, że Ojciec wie, czego potrzebujemy, zanim Go poprosimy, a zaraz potem uczy uczniów modlitwy Ojcze nasz (Mt 6,7-13). Skoro Bóg zna nasze potrzeby, modlitwa nie służy przekazywaniu Mu brakujących informacji. Uczy zaufania, porządkuje pragnienia i pozwala świadomie oddać Mu to, czym żyjemy.
Dlatego możemy mówić Bogu o rzeczach małych i wielkich. O trudnej rozmowie w domu, wyniku badania, poczuciu winy, zmęczeniu, czyjejś życzliwości albo radości z dobrze przeżytego dnia. Nie musimy udawać spokoju, którego nie ma. Psalmy zawierają uwielbienie i dziękczynienie, ale także skargę, pytania, lęk oraz wołanie z poczucia opuszczenia.
Szczerość nie oznacza jednak, że każde uczucie staje się prawdą o Bogu. Możemy powiedzieć: „Boże, czuję się przez Ciebie opuszczony”. To uczciwe nazwanie własnego stanu. Czym innym byłoby stanowcze uznanie, że Bóg rzeczywiście przestał być wierny. Na modlitwie nie musimy ukrywać emocji. Możemy pozwolić, aby zostały oświetlone przez wiarę i słowo Boże.
Jak modlić się własnymi słowami krok po kroku?
Nie istnieje jedna obowiązkowa formuła osobistej modlitwy. Gdy jednak trudno zacząć, pomocny jest prosty rytm: zatrzymać się, nazwać to, z czym się przychodzi, podziękować, poprosić i na chwilę zamilknąć. To podparcie na pierwsze kroki, nie schemat, który trzeba za każdym razem wypełnić w całości.
1. Zatrzymanie przed Bogiem
Początek może być bardzo prosty. Znak krzyża, spokojny oddech i krótkie uświadomienie sobie, przed Kim stajemy, wystarczą, aby codzienny potok myśli zaczął ustępować miejsca modlitwie.
Boże, jestem przed Tobą. Wierzę, że mnie widzisz i słyszysz. Pomóż mi przeżyć ten czas w prawdzie.
Nie zawsze od razu przyjdzie skupienie. Chwila ciszy nie musi być idealna, aby była prawdziwa.
2. Nazwanie tego, co rzeczywiście wypełnia myśli
Zamiast szukać podniosłego tematu, najlepiej zacząć od sprawy, która i tak powraca. Lęk można nazwać lękiem, wdzięczność wyrazić prostym podziękowaniem. Złości nie trzeba przykrywać grzecznymi zdaniami.
Ojcze, boję się jutrzejszej rozmowy. Układam w głowie najgorsze scenariusze i trudno mi odzyskać spokój. Daj mi odwagę, mądrość w słowach i gotowość przyjęcia tego, czego dziś nie potrafię przewidzieć.
Taka modlitwa nie wymaga szczegółowego relacjonowania całego dnia. Wystarczy nazwać prawdę, przed którą najchętniej sami byśmy uciekli.
3. Wdzięczność za konkret, nie za ogólne hasło
Dziękczynienie łatwo ograniczyć do szybkiego „dziękuję za wszystko”. Czasem dobrze zatrzymać się przy jednej rzeczy: czyimś telefonie, otrzymanej pomocy, posiłku, bezpiecznym powrocie albo sile, która wystarczyła na kolejny dzień.
Dziękuję Ci za to, że ktoś mnie dzisiaj wysłuchał. Sam nie potrafiłem uporządkować tego, co czuję, a ta rozmowa przyniosła mi ulgę. Proszę, otocz tę osobę opieką w jej własnych sprawach.
Wdzięczność nie wymaga zaprzeczania temu, co boli. Możemy jednocześnie dziękować za otrzymane dobro i prosić o pomoc w trudności.
4. Prośba, która obejmuje również innych
Bóg zaprasza, aby przedstawiać Mu swoje potrzeby. Modlitwa prośby nie jest przejawem słabej wiary. Kościół wymienia ją obok błogosławieństwa, adoracji, wstawiennictwa, dziękczynienia i uwielbienia jako jedną z podstawowych form modlitwy chrześcijańskiej (KKK 2626-2643).
Osobista rozmowa z Bogiem dojrzewa, gdy nie zamyka się wyłącznie wokół własnych spraw. Można przynieść imiona bliskich, osobę trudną, chorych, zmarłych, Kościół oraz tych, o których nikt się nie upomina.
Jezu, proszę Cię za moją mamę. Ty znasz jej lęk i zmęczenie. Daj jej potrzebne siły, otocz opieką lekarzy i naucz mnie być przy niej bez pustych zapewnień.
Nie trzeba podpowiadać Bogu jedynego dopuszczalnego rozwiązania. Prośba może być konkretna, a zarazem pozostawiać miejsce na Jego wolę.
5. Powierzenie i chwila słuchania
Po wypowiedzeniu własnych słów dobrze jeszcze chwilę pozostać w ciszy. Taka chwila przypomina, że modlitwa nie jest wyłącznie monologiem. Słuchanie Boga nie polega na polowaniu na niezwykły znak lub głos. Najpewniejszym punktem odniesienia pozostaje słowo Boże odczytywane w wierze Kościoła.
Można przeczytać kilka wersetów Ewangelii, zatrzymać jedno zdanie i zapytać, do jakiej odpowiedzi wzywa ono dzisiaj. Jeśli nie pojawia się żadne szczególne poruszenie, modlitwa nie staje się przez to gorsza. Czasem kończy się zwyczajnym aktem zaufania:
Ojcze, powiedziałem Ci, czym żyję. Nie wszystko rozumiem i nie wiem, co się wydarzy. Powierzam Ci tę sprawę. Prowadź mnie i pomóż mi zrobić uczciwie to, co należy do mnie.
Pierwsze zdanie modlitwy w różnych sytuacjach
Najtrudniejszy bywa sam początek. Poniższych zdań nie trzeba powtarzać dokładnie. To raczej pierwsze słowa, od których może rozpocząć się dalsza, własna rozmowa z Bogiem.
| Sytuacja | Można zacząć tak |
|---|---|
| Rano | „Panie, dziękuję Ci za nowy dzień. Prowadź mnie w tym, co dzisiaj przede mną”. |
| Przed trudną decyzją | „Boże, nie umiem jeszcze rozpoznać, co będzie dobre. Oczyść moje intencje i daj mi mądrość”. |
| W lęku | „Jezu, boję się i nie potrafię wyłączyć tych myśli. Zostań ze mną w tej chwili”. |
| W złości lub żalu | „Boże, jestem zły i trudno mi teraz mówić o zaufaniu. Przyjmij to, co naprawdę czuję, i nie pozwól mi zamknąć się na Ciebie”. |
| Po popełnionym grzechu | „Panie, zgrzeszyłem i nie chcę się usprawiedliwiać. Proszę o przebaczenie i siłę do naprawienia zła”. |
| Wdzięczność | „Ojcze, dziękuję Ci za dobro, które dziś otrzymałem. Nie chcę przejść obok niego obojętnie”. |
| Modlitwa za drugą osobę | „Jezu, powierzam Ci tę osobę. Ty znasz jej sytuację lepiej niż ja”. |
| Brak słów | „Boże, nie umiem się teraz modlić. Jestem jednak przed Tobą i chcę pozostać”. |
Gdy brakuje słów, św. Paweł przypomina, że Duch Święty przychodzi z pomocą naszej słabości (Rz 8,26-27). Nieporadność nie zamyka więc drogi do Boga.
Słowa przeproszenia wypowiedziane osobiście są potrzebne, lecz nie zastępują sakramentu pokuty i pojednania po popełnieniu grzechu ciężkiego. Szczera modlitwa prowadzi do nawrócenia, naprawienia krzywdy i skorzystania ze środków łaski, które Chrystus powierzył Kościołowi.
Ojcze nasz może nauczyć modlitwy własnymi słowami
Uczniowie proszą Jezusa, aby nauczył ich się modlić. W odpowiedzi otrzymują Ojcze nasz (Łk 11,1-4; Mt 6,9-13). Ta modlitwa nie jest dodatkiem dla osób, którym zabrakło własnych pomysłów. Katechizm nazywa ją modlitwą doskonałą i streszczeniem całej Ewangelii (KKK 2761-2766).
Każde jej wezwanie może stać się początkiem osobistej rozmowy:
- „Ojcze nasz” przypomina, że modlitwa rodzi się z dziecięcego zaufania i nigdy nie jest całkowicie prywatna. Przynosimy przed Boga również innych.
- „Święć się imię Twoje” prowadzi od własnych potrzeb ku uwielbieniu Boga i pragnieniu, aby życie było zgodne z Jego świętością.
- „Bądź wola Twoja” pozwala opowiedzieć o własnych planach, a potem oddać je Ojcu bez żądania, by spełnił każdy scenariusz.
- „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj” otwiera modlitwę na konkretne potrzeby ciała i ducha, także potrzeby innych ludzi.
- „Odpuść nam nasze winy” prowadzi do uznania grzechu, prośby o miłosierdzie oraz pracy nad przebaczeniem.
- „Zbaw nas ode złego” uczy szukać ochrony i ostatecznego ratunku u Boga.
Można odmówić jedno wezwanie, zatrzymać się i dopowiedzieć własnymi słowami, z czym łączy się ono dzisiaj. W ten sposób tradycyjna modlitwa nie tłumi osobistej rozmowy, lecz nadaje jej kierunek zgodny z Ewangelią.
Podobnie działają psalmy. W Psalmie 13 znajdujemy słowa na czas, gdy pytamy, jak długo potrwa doświadczenie opuszczenia. Psalm 51 prowadzi przez uznanie grzechu i prośbę o oczyszczenie. Psalm 103 uczy wdzięczności za dobroć Boga. Gdy własne zdania grzęzną, możemy zacząć od słów Pisma, a potem powiedzieć, dlaczego właśnie one stały się nam bliskie.
Gdy modlitwa zamienia się w listę próśb
Można przychodzić do Boga z każdą potrzebą. Jeśli jednak modlitwa stale przypomina listę spraw do załatwienia, dobrze poszerzyć ją o dziękczynienie, uwielbienie, przeproszenie i wstawiennictwo. Nie jako obowiązkową procedurę, lecz jako odzyskanie prawdy, że Bóg jest Ojcem, a nie wykonawcą naszych planów.
Pomocne jest także pytanie o własną gotowość do odpowiedzi. Prośba o pojednanie może domagać się pierwszego telefonu. Modlitwa o uczciwość w pracy może odsłonić decyzję, którą trzeba zmienić. Wołanie o pomoc dla chorego nie zwalnia z obecności, telefonu do lekarza ani konkretnego wsparcia.
Modlitwa nie służy przekonywaniu Boga, aby przyjął naszą wolę. Jezus uczy prosić, aby to wola Ojca wypełniała się w naszym życiu. Takie powierzenie nie jest biernością. Oznacza gotowość działania i przyjęcia, że rezultat nie zawsze będzie zgodny z naszym wyobrażeniem.
Rozproszenia nie przekreślają modlitwy
Podczas modlitwy przypominają nam się zakupy, zaległa wiadomość, rozmowa sprzed tygodnia i zadanie na jutro. Katechizm nazywa rozproszenie zwyczajną trudnością modlitwy i zachęca, aby pokornie powracać do Boga (KKK 2729). Nie musimy zaczynać od początku ani uznawać kilku minut za stracone.
Jeśli ta sama sprawa wraca uporczywie, można uczynić z niej treść modlitwy. Niekiedy wystarczy powiedzieć: „Panie, widzisz, że nie potrafię przestać o tym myśleć. Oddaję Ci również to”. Pomaga też odłożenie telefonu, wybór krótszego czasu, zapisanie pilnego zadania na kartce albo modlitwa przed krzyżem czy ikoną.
Zdarza się również oschłość, czyli czas, w którym modlitwie nie towarzyszy pocieszenie ani poczucie bliskości Boga. Brak emocji nie dowodzi, że On nie słucha. Wierność w takim okresie może ograniczać się do prostego pozostania przed Nim, odmówienia Ojcze nasz i wykonania dobra, które już rozpoznaliśmy.
Jak modlić się własnymi słowami? Często zadawane pytania
Osobista rozmowa z Bogiem rodzi bardzo praktyczne pytania: o miejsce, postawę, długość i trudne emocje. Poniżej znajdują się krótkie odpowiedzi na te, które najczęściej pojawiają się na początku.
Czy modlitwa własnymi słowami jest właściwa dla katolika?
Tak. Modlitwa osobista jest naturalną częścią życia chrześcijańskiego. Powinna jednak pozostawać zakorzeniona w Chrystusie, Piśmie Świętym, liturgii i wierze Kościoła. Spontaniczność sama w sobie nie jest miarą dobrej modlitwy.
Czy trzeba modlić się na głos?
Nie. Możemy modlić się głośno, szeptem albo w myślach. Katechizm przypomina, że niezależnie od słów i gestów modlimy się całym sobą, a modlitwa płynie z naszego wnętrza (KKK 2562-2563, 2700-2704). Wypowiadanie zdań na głos może jednak ułatwić skupienie.
Czy podczas modlitwy trzeba klęczeć?
Nie każda osobista modlitwa wymaga klęczenia. Możemy modlić się siedząc, stojąc, idąc albo leżąc z powodu choroby. Postawa ciała nie jest obojętna, ponieważ może wyrażać cześć, pokorę lub gotowość. Powinna odpowiadać sytuacji i pomagać, a nie stawać się pokazem.
Ile powinna trwać modlitwa własnymi słowami?
Kościół nie wyznacza jednej długości odpowiedniej dla wszystkich. Na początku kilka minut regularnej modlitwy może być lepsze niż długie spotkanie podejmowane raz na wiele tygodni. Z czasem można połączyć własne słowa z Ewangelią, ciszą i modlitwą tradycyjną.
Czy można powiedzieć Bogu o złości i pretensjach?
Tak. Bóg zna także te uczucia, które wolelibyśmy ukryć. Szczerość nie usprawiedliwia obrażania Boga ani pielęgnowania oskarżeń, lecz pozwala przynieść przed Niego ból, zawód i pytania. Psalmy pokazują, że lament może pozostać modlitwą i drogą ku zaufaniu.
Co zrobić, gdy po modlitwie nie przychodzi odpowiedź?
Nie każda odpowiedź przychodzi szybko, w oczekiwanej formie albo jako wyraźna myśl. Nie należy uznawać każdego wewnętrznego odczucia za głos Boga. Potrzebne są cierpliwość, konfrontowanie decyzji ze słowem Bożym i nauczaniem Kościoła, a w ważnych sprawach także roztropna rozmowa z kapłanem lub kierownikiem duchowym.
Czy własne słowa są lepsze od gotowych modlitw?
Nie trzeba ich przeciwstawiać. Własne zdania pozwalają nazwać bieżące życie, a modlitwy przekazane przez Kościół chronią przed zamknięciem się wyłącznie we własnych potrzebach. Dojrzała modlitwa czerpie z obu form.
Bogu można przynieść prawdziwy dzień
Pierwsza modlitwa własnymi słowami może trwać minutę i składać się z kilku nieporadnych zdań. Jej wartość nie zależy od stylu. Liczy się zwrócenie ku Bogu z wiarą, która nie udaje lepszego nastroju ani łatwiejszego życia.
Z czasem słowa mogą stać się swobodniejsze. Innym razem znowu pozostanie cisza. Bóg nie oczekuje pięknej przemowy. Zaprasza nas do żywej relacji i uczy modlitwy także wtedy, gdy potrafimy powiedzieć tylko jedno zdanie.
Ojcze, przychodzę do Ciebie z tym dniem takim, jaki jest.
Dziękuję za dobro, które otrzymałem, i proszę o pomoc w tym, co mnie przerasta.
Przebacz mi zło, którego się dopuściłem, i naucz mnie naprawiać to, co mogę.
Prowadź mnie według Twojej woli.
Zostań ze mną, gdy brakuje mi słów. Amen.
Podstawa biblijna i katechizmowa: Mt 6,5-13; Łk 11,1-13; Rz 8,26-27; Ps 13; Ps 51; Ps 103; KKK 2562-2565, 2626-2643, 2700-2704, 2729-2733, 2759-2766.



